Dr. Yılmaz: Libya’da ‘mavi vatan’ bahane, mesele yayılma

img
İSTANBUL - Türkiye’nin Suriye’de “sınır güvenliği”, Libya’da “mavi vatan”ı gerekçe göstererek yayılma politikası izlediğini söyleyen Ortadoğu uzmanı Dr. Arzu Yılmaz, ABD’nin dolaylı destek verdiği bu politikaya Avrupa’nın da göz yumduğunu belirtti.
 
Dünya koronavirüs salgınıyla mücadele ederken, Libya’daki çatışmalı durum tüm hızıyla devam ediyor. Hafter kuvvetleri karşısında zayıf bir pozisyonda olan Serrac başkanlığındaki Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH), yeniden saldırıya geçti. MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ın geçen hafta Libya’ya yaptığı ziyareti sonrası UMH'nin istihbarat başkanı Abdulkadir Tehami'nin yaşamını yitirmesi akıllarda soru işareti bıraktı. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın “İnşallah yakında Libya’dan yeni müjdeli haberler alacağız” sözleriyle NATO’nun “Trablus hükümetine destek vermeye hazırız” açıklamaları ülkedeki çatışmaların bir süre daha hız kesmeden devam edeceğini gösteriyor. 
 
Hamburg Üniversitesi’nden Ortadoğu uzmanı Dr. Arzu Yılmaz, Libya'da yaşanan gelişmeleri değerlendirdi.  
 
Türkiye'nin desteklediği ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından meşru hükümet olarak tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin (UMH) son süreçte Libya’nın batısında stratejik öneme sahip bazı yerleri ele geçirmesi üzerinde duran Yılmaz, özellikle El Vatiyye Askeri Hava Üssü'nün ele geçirilmesinin UMH’nin Libya hava sahasının kontrolü konusunda önemli bir avantaj sağladığını söyledi. 
 
HAFTER’İN ÖNÜ KESİLDİ
 
Bu son gelişmeler ile birlikte geçen yıl Nisan ayından bu yana ilerleyişini sürdüren Hafter kuvvetlerinin durma noktasına geldiğini belirten Yılmaz, “Zira henüz geçen ay Hafter, BM öncülüğünde 2015 yılında imzalanan ve ulusal birlik hükümeti kurulmasını öngören anlaşmanın geçmişte kaldığını söyleyerek kendini Libya'nın hakimi ilan etmişti. Ama bugün bu çıkışın önü kesilmiş gibi” dedi. 
 
MUTLAK ZAFERİN ÖNÜNE ALMANYA GEÇTİ
 
Yine Almanya inisiyatifinde gelişen diplomatik müdahalelerin de Hafter cephesinin mutlak bir askeri zafer kazanmasının önünü kestiğini vurgulayan Yılmaz, Berlin’de yapılan Libya toplantısının en önemli sonucunun Libya’daki taraflar arasında bir anlaşmanın sağlanması konusunda bir mutabakata varılması olduğunu hatırlattı. Bir diğer önemli kararın ise Libya’daki taraflara silah yardımının yapılmaması konusunda alındığını dile getiren kaydeden Yılmaz, ancak bu kararın hiç uygulanmadığını kaydetti.
 
Yılmaz, “BM’nin yaptığı açıklamayla da teyit edildiği üzere özellikle Türkiye ve Birleşik Arap devletleri bu yasağı delen ülkeler oldu. Libya toplantısının hemen ardından koronavirüs salgının patlamasıyla birlikte bu ihlaller yeterince gündeme gelmedi. Ama sonuçta Libya’da özellikle Türkiye’nin sağladığı askeri destekle UMH lehine dengeler değişti. Bu haliyle UMH’nin atağa kalkmasının arkasındaki güç Türkiye diyebiliriz. Ancak koronavirüs salgınına bağlı gelişmeler, ABD’nin özellikle son bir yıldır Libya’daki gelişmeler konusunda gösterdiği ikircikli tavır ve nihayetinde Libya toplantısında ortaya çıkan Hafter’e mutlak bir zafer sağlamama mutabakatının bu sonuca etkisi olduğunu gözden kaçırmamak gerekir” dedi.
 
SAHADAKİ ASKERİ DENKLEM DEĞİŞTİ
 
Türkiye’nin ise, İdlib’de hem iç hem de dış politikada zora girdiği için Libya’yı öne çıkardığının altını çizen Yılmaz, sözlerini şu şekilde sürdürdü: “Aynı zamanda Doğu Akdeniz’de son yıllarda Kıbrıs karasularında petrol ve hidrokarbon kaynaklar konusunda Türkiye dışında ve Türkiye’yi dışlayan bir işbirliği denklemi oluştu. Bu ortamda Doğu Akdeniz’de nerdeyse tek ilişki içinde bulunduğu Libya ile yapılan Münhasır Ekonomik Bölge Anlaşması adeta bir can simidi oldu Türkiye için. Sonuçta bu anlaşmayla ortaya konulan maksimalist pozisyonun uluslararası deniz hukuku açısından bir karşılığı olmasa da Türkiye’ye politik bir manevra alanı sağladı. Ama daha da önemlisi Türkiye, Ortadoğu’da sürdürdüğü genişleme stratejisi bağlamında Libya’da kendine yeni bir cephe açma imkanı buldu. Resmi kaynaklarca sayıları 2 bin olduğu açıklanan Suriyeli militanları Libya’ya gönderdi. Ardından deniz kuvvetleri Libya’ya güç yığdı ve önce Libya konusunda kurulan diplomasi masasına dahil oldu, ardından da son gelişmelerden anlaşılacağı üzere sahadaki askeri denklemi değiştirdi.”
 
GELİŞMELERİN GÖSTERDİĞİ 2 ŞEY
 
Libya konusunda yaşanan gelişmelerin iki şey gösterdiğini söyleyen Yılmaz, bunlardan ilkinin Türkiye’nin Suriye’ye askeri müdahalesine gerekçe gösterdiği “sınır güvenliği” meselesinin bir kurmaca olduğunun tekrar görülmesi olduğunu vurguladı. 
 
‘AFRİN'E GÖZ YUMULDU’
 
Bu kurmacanın başından beri bilindiğini belirten Yılmaz, “Uluslararası bağımsız kuruluşların da ilan ettiği üzere, en baştan beri -Afrin’i kastediyorum-  Türkiye’ye karşı bir saldırı yoktu. Ama bu kurmacaya Suriye’deki uluslararası dengeler gereği göz yumuldu ve Türkiye sınırlarını Suriye’de de facto genişletti. Libya bu genişlemenin bir başka biçimiyle, ‘mavi vatan’ üzerinden devamının sahnesi oldu. Yani görmemiz gereken ya da benim gördüğüm şey nihayetinde Türkiye’nin yürüttüğü yayılma politikasıdır” diye konuştu.
 
ERDOĞAN’IN TEKLİFİNE İTİRAZ OLMADI
 
Dr. Yılmaz, Libya konusunun gösterdiği ikinci şeyin ise, Türkiye’nin yayılma politikasında devşirdiği radikal İslamcı grupların rolü olduğunu ifade etti. Suriye’de olduğu gibi Libya’da da Türkiye’nin devşirdiği radikal İslamcı gruplardan bir askeri güç oluşturulduğuna işaret eden Yılmaz, “Bunu da aslında tek başına değil, ABD’nin dolaylı bir destek verdiği, Avrupa’nın göz yumduğu herkesin malumu. Sonuçta Erdoğan’ın Berlin’e Libya toplantısına giderken söylediği gibi, Türkiye Batı’ya ‘madem sizin savaşmaya niyetiniz yok, bırakın biz savaşalım’ diyor. Bu savaşı da radikal İslamcı grupları kullanarak yapacağını gizlemiyor. Doğrusu şu ana kadar da bu teklife bir itiraz olduğu söylenemez” ifadelerini kullandı.
 
BEKLENEN 'MÜJDELİ’ HABER
 
Erdoğan’ın “İnşallah yakında Libya’dan yeni müjdeli haberler alacağız” sözlerine de değinen Yılmaz, şunları söyledi:  “Bu müjdeli haber ne olabilir doğrusu bilmiyorum. Ama hali hazırda UMH’nin kazandığı gücün Erdoğan’ı sevindirdiğini tahmin etmek güç değil. Eğer Hafter’in tümüyle denklemden düşmesi bir ‘müjde’ olarak görülüyorsa, bunun pek mümkün görünmediğini söyleyebiliriz. Öyle anlaşılıyor ki Libya’da her iki taraf arasında bir anlaşma sağlama yönündeki mutabakatın hayata geçirilmesine imkan verecek bir denge arayışı vardı ve o denge oluştu gibi.”
 
NATO’NUN AÇIKLAMASI
 
Dr. Yılmaz, NATO’nun “Trablus hükümetine destek vermeye hazırız” açıklamasını da değerlendirdi. Açıklamanın askeri bir operasyonu ima etmediğini, fakat NATO üyeleri arasında Libya’daki taraflar konusunda farklı tutum alan ülkelerin olduğunu söyleyen Yılmaz, “Dolayısıyla ortak bir karar çıkması neredeyse imkansız. Bunun ötesinde zaten dünyanın içine düştüğü ekonomik krizde ciddi bir külfet gerektirecek Libya operasyonu için deyim yerindeyse kimsenin parmağını kaldıracak bir durumu yok. Bu açıklama en fazla politik bir mesaj anlamı taşıyor, ki bu politik mesajı da BM’nin 2015 yılında aldığı ve Berlin zirvesiyle pekişen, tarafların uzlaştırmaya dönük diplomatik çabalar bağlamında okumak sanırım doğru olur” dedi.
 
MA / Ferhat Çelik

Diğer başlıklar

22:16 Urfa’da bir mezra ile 7 bina karantinada
22:00 Bir avukat kazada yaşamını yitirdi
21:39 Dink Vakfı’nı tehdit eden kişi tutuklandı
21:32 Bursa’da silahlı çatışma: 1 polis hayatını kaybetti
20:55 Kızıltepe’de bir bina karantinaya alındı
20:51 Bir ayda 4 gazeteci saldırıya uğradı, 1’i tutuklandı
20:42 Koronavirüsten ölenlerin sayısı 4 bin 540’a yükseldi
19:28 Gezi Parkı direnişi çeşitli etkinliklerle kutlandı
18:29 MHP'li vekilin danışmanından emniyette işkence fotoğrafları
17:13 Gezi Parkı kapatıldı
16:56 Şiddete karşı sokağa çıktılar
16:26 Savcılıktan rap sanatçısı Rota açıklaması
15:13 Batman’da vaka sayısı artıyor
15:12 Vefa Destek Grubu çalışanlarında korona iddiası
14:49 Eyüp’te darp ve ters kelepçeli gözaltı
14:36 Bitlis’te 19 köyde sokağa çıkma yasağı
14:11 Seyyar satıcılara polis ve zabıta şiddeti iddiası
13:26 Hasta tutuklu Kartal Manisa’da defnedilecek
12:24 İşkence gören yurttaşlar yeniden gözaltında
12:18 Polise silahlı saldırı olayında gözaltı sayısı 3’e çıktı
12:08 Efrîn için Soruşturma Komisyonu talebi
11:41 HDK: Gezi direnişin birçok dili olduğunu öğretti
11:26 Dink Vakfını tehdit eden kişinin ifadesi alındı
11:18 ABD’de ‘nefes alamıyorum’ protestoları yayılıyor
10:49 Bertul Vadisi’ne girişler yasaklandı
09:14 HDP: Gezi kollektif bir umut hareketidir
09:12 Av. Kuzu: Kayıplara ulaşma umudu yeniden doğdu
09:12 Yangını ihbar etti müebbet hapis aldı
09:11 Turan: Devrimci müdahaleye ihtiyaç var
09:10 2 yıldır hücrede tutulan Akay için çağrı
09:08 ‘Virüs riski taşıyan plastik atık ithalatı durdurulsun’
09:07 Toprağı işliyor, dayanışmayı örüyor
09:06 Sokak hayvanları genelgesine uyulmadı
09:05 Birlik için söylem değil, pratik zamanı
09:00 31 MAYIS 2020 GÜNDEMİ
08:26 Bağlar’da 2 kişi gözaltına alındı
00:38 Edirne Cezaevi'nde kalan hasta tutuklu yaşamını yitirdi
00:05 Özel sektöre ait ilk insanlı uzay mekiği fırlatıldı
30/05/2020
23:41 Ermeni Kilisesi’nin haçını kıran saldırgan tutuklandı
23:20 Hakkari'de çatışma: 2 asker hayatını kaybetti, 1 yaralı
21:31 Verdiği yanıt ‘Tarihi eser değil, babamı arıyorum’ oldu
21:07 Kiliseye saldıran fail hakkında yakalama kararı
20:56 Kovid-19 sonucu 26 kişi hayatını kaybetti, 983 yeni tanı konuldu
20:08 15 kentteki seyahat kısıtlaması yarın sona eriyor
19:47 Kayyım Celadet Alî Bedîrxan Kütüphanesi’ni yıktırdı
19:23 HDK: Saldırıların zeminini AKP-MHP iktidarı yaratıyor
19:01 7'nci yılında Gezi etkinliklerle kutlanıyor
18:33 HDP'li eşbaşkanlar serbest bırakıldı
18:13 HDP Cizre İlçe binasını kundaklayan zanlı tutuklandı
18:05 Cömert, Atakan ve Korkmaz mezarları başında anıldı
17:08 Batman’da gözaltı tepkisi: Vali, Şarman’ın izinde
16:17 Gezi'de hayatını kaybedenler Gündoğdu’da anılacak
16:10 Ermeni yazar Mıhçı: Erdoğan'ın 'Kılıç artığı' sözüyle saldırılar arttı
16:00 Bağlar’da 1 polis yaşamını yitirdi
15:21 Dede ve torununun failleri soruldu
15:06 81 yaşındaki ağır hasta tutuklu Özkan için çağrı
14:55 İHD: Tehdidin arkasında devlet aklı ve pratiği var
14:14 Tutuklanan kadınlar için protesto
14:07 Soylu: Hrant Dink Vakfı’nı tehdit eden kişi yakalandı
14:03 25 yıldır adalet peşinde: Kemiklerimizi getirin
14:00 Çat’ta silahlı kavga: 5 ölü
13:52 Buldan’dan Rakel Dink’e: Yalnız değilsiniz, yanınızdayız
13:29 Kızıltepe'de 2 kişi gözaltına alındı
13:28 Toplu mezardan 40 kafatası çıktı
13:25 Karar var işe dönüş yok
13:20 Ömer Çelik’ten Hrant Dink Vakfı açıklaması
13:17 Valilik eşbaşkanlar için ‘sözde’ tabirini kullandı
13:00 Uçuş seferleri 1 Haziran’da başlayacak
12:59 Kayıp yakınları: Hasan Ocak’ın failleri bulunsun
12:40 ‘Nurcan Polat’ı İnfaz Yasası’yla tahliye olan eşi öldürdü’
12:10 Ağır hasta tutuklu iki yıldır tek tutuluyor
11:05 HDP'den Minneapolis’e destek mesajı
10:28 Hrant Dink Vakfı’na destek, yetkililere çağrı
10:04 Floyd'u öldüren polise 35 yıl hapis istemi
09:12 Ekonomide yanıltıcı büyüme
09:07 Thomas Lovejoy: Doğayı önceleyen çığlık yükseliyor
09:07 Hastaların da elektriğini kestiler
09:07 Dereler Van Gölü’ne çöp taşıyor
09:07 DNA sonucu 2 yıl sonra geldi
09:03 Mahmur Meclisi Eşbaşkanı: Aç kalsak da muhtaç olmayız
09:03 ‘Doğanın mucizesine' yolculuk
09:03 Özbudun: Salgın katalizör rolü oynadı
09:03 Hayvana şiddet kabahat değil suç
09:03 Yaylalarda şimdiden kış hazırlığı
09:00 30 MAYIS 2020 GÜNDEMİ
08:33 Bağlar’da bir kadın öldürüldü
08:28 Cizre’de karantina artıyor
07:44 Koğuş dışında sayım vermeyen kadın tutuklulara soruşturma
00:14 15 ilde sokağa çıkma yasağı başladı
29/05/2020
23:52 Mazlum Ebdi: Diyaloğun ilk adımı başarıyla tamamlandı
23:45 Mithat Sancar: Hrant Dink Vakfı’nın yanındayız
23:36 Efrin için 20 kuruluştan BM’ye çağrı
23:25 Başaran’dan parti baskınına tepki
23:11 Konuşması Erdoğan yüzünden kesilen İnce yayını terk etti
23:00 RTÜK’ten 9 kanala ceza
22:49 Trump: Dünya Sağlık Örgütü ile ilişkimizi sonlandırıyoruz
22:30 Polis şiddeti bu defa Antep’te
22:08 Dargeçit’te toplu mezar bulundu
21:55 Hrant Dink Vakfı'na tehdide soruşturma
20:27 HDP Batman il binasına baskın: Eşbaşkanlar gözaltına alındı