Nesrin Nas: Kriz tüm üretim alt yapısını yıkarak ilerliyor

img

İSTANBUL – Ekonomik krizin yavaş ama tüm üretim alt yapısını yıkarak ilerlediğini kaydeden akademisyen Nesrin Nas, “İnsanların ne tüketecek, ne konut alacak ne de vergi ödeyecek halleri kaldı” dedi.

Enflasyon, bütçe açığı, işsizlik, artan dış borç ve daralan üretim ekonomik krizi her geçen gün derinleştiriyor. Zamlarla tüketiciye dönen ekonomik kriz, en çok geçim sıkıntısını çeken dar gelirli yurttaşları etkiliyor. İşsizlik ve geçim sıkıntısı sonucu intihar vakalarını tetikliyor. Ekonomist Nesrin Nas, kriz ve etkilerini değerlendirdi. 
 
‘KRİZİN TEMEL NEDENİ DIŞ BORÇ’
 
Ekonomik krizin temel nedeninin artmaya devam eden dış borç olduğunu dile getiren Nas, “Türkiye’nin dış borcu brüt olarak 447 milyar dolar, net olarak 268 milyar dolar şu anda. Bunun milli gelire oranı ise yüzde 62’yi buldu” dedi. Dış piyasaların, borç servisini kuşkulu bulduğunu ve hukuk güvencesindeki yetersizliklerle birlikte Türkiye’ye çok yüksek risk primi uygulandığını hatırlatan Nas, “Yerel seçimler sonrasında artık modelde değişiklik için adım atılması beklenirken aksine mevcut modelin sürdürülmesi tek seferlik gelirler ve merkez bankası yedekleri gibi olağanüstü yöntemlerle sağlandı” diye belirtti. 
 
‘KAYNAKLARIN DİBİNE DARI EKİLMİŞ’
 
Meclis’e sunulan bütçe ve vergi yasa tasarılarından Türkiye’nin şimdi de iç borca yükleneceğini dile getiren Nas, “2018 ve 2019’da özel sektörün dış borcunu 222 milyar Dolar’dan 196 milyar Dolar’a indirdiğini, bankaların da kredi mevduat oranını yüzde 130 seviyelerinden yüzde 107 seviyelere düşürdüğünü not edelim. Yükü sırtlanan kamu bankaları ama onlarında nereye kadar dayanacakları meçhul” diye konuştu. Bunlara rağmen şirket ve bankaların da kımıldayacak hali kalmadığının altını çizen Nas, “Tüm bankaların topladıkları mevduatları krediye dönüştürme oranı 2018 Haziran ayında yüzde 124’e çıkmış. Kredi pazarının yüzde 45’i de 3 kamu bankasının elinde. Üstelik Merkez Bankası kaynaklarının da dibine kamu bankaları eliyle darı ekilmiş” diye vurguladı. 
 
‘İÇ BORCUN TIRMANMASI MUHTEMEL’
 
Son vergi tasarısıyla birlikte hazineye Kamu Özel İdareleri (KÖİ) ile yürütülen projeler için 4.5 milyar dolar ve özel sektörün ödeyemediği dış borçlar için ise 4.5 milyar dolar garanti verme yetkisi tanıdığını belirten Nas, şöyle devam etti: “Buna karşılık Hazine’nin 700 milyar TL civarındaki iç borç stokunun 300 milyarının 2020’de ödeneceği öngörülüyor. Buna bütçe açığının garantiler, savunma harcamaları ve sosyal güvenlik açıkları nedeniyle artma ihtimali de eklenince ödenmesi gereken iç borcun daha da yukarı çıkması muhtemel.”  
 
‘AŞIRI ZAMLAR, DOLAYLI VERGİLER KAÇINILMAZ’
 
Nas, bozulan kamu finansmanı dengesini sağlamak için düşünülen vergi tedbirlerinin, hedefleri tutmayacağını ve yine kamu hizmetlerine, harçlara aşırı zamlar ve dolaylı vergiler yüklenmesinin kaçınılmaz olduğunu söyledi. Nas, şunları dile getirdi: “İşin kötü yanı, kamu nakit yönetiminin giderek sıkışacağı ve özel kesimin yatırımdan çok risk yönetimine odaklanacağı bir döneme girerken, ülke olarak onca maliyete sadece mevcut sistemin sürdürülmesi için katlanılacak; gerçek bir dönüşüm ve tümüyle yeni bir yaklaşım belirsiz bir geleceğe kalacak.” 
 
‘OPERASYON TÜRKİYE’Yİ YALNIZLAŞTIRDI’
 
İçerideki sorunlar ve Kuzey ve Doğu Suriye’ye yönelik sınır ötesi askeri saldırının Türkiye’yi yalnızlaştırdığını sözlerine ekleyen Nas, devamla “Öte yandan IMF’nin, ‘küresel düzeyde 700 milyar dolar erime yaşanacak, 19 trilyon dolarlık özel sektör borcunu vaktinde ya da tam ödeyemeyecek’ açıklamasına bakınca bu fırsatların bir hayalin ötesine geçmesi zor görünüyor. Tüm rakamları alt alta yazarsanız, Hazine tüm borç stokunun yüzde 40’ını 2020 yılında döndürmeye çalışacak. Döviz cinsi borçları da dikkate alırsak, Merkez Bankası’na göre toplam 447 milyar dolar borcun 172 milyar doları yani yüzde 38’i 2020’de çevrilecek” dedi. 
 
‘FATURASI BÜYÜK OLACAK’
 
Durumu bu şekilde özetleyen Nas, iktidar ve yandaşlarının yaşanan ekonomik krizin ciddiyetinin farkında olmadığını vurguladı. Krizin derinden, yavaş ama tüm üretim alt yapısını yıka yıka ilerlediğini kaydeden Nas, şunları ifade etti: “Aşırı borçlu bir hane halkı ve reel sektör var. 2002 krizinde hane halkının bankalara borcu sadece 6.5 milyar dolardı. Şimdi ise neredeyse 550 milyar dolar. Yani insanların ne tüketecek, ne konut alacak ne de vergi ödeyecek halleri kaldı.” Bütçe ve programın bu realite göz önüne alınmadan hazırlandığını işaret eden Nas, “Suriye operasyonunun ülkeye hem maddi hem de manevi olarak getireceği yük çok ağır. Çünkü dış politika da ekonomi gibidir. Önünüze mutlaka bir fatura koyar. Türkiye’nin sorunları olan bir ülke olmaktan kendisinin sorun olduğu bir konuma kaymasının önümüze koyacağı fatura büyük olacaktır” diye konuştu. 
 
MA / Lezgin Tekay 
 

Diğer başlıklar

00:11 Urfa’da şüpheli kadın ölümü
00:04 Davutoğlu’nun partisinin Kurucular Kurulu listesine ulaşıldı
12/12/2019
23:23 CHP'den bakanların Genel Kurul’a katılmamasına tepki
22:20 İHD ve TİHV’ndan ‘Rojava’ konulu seminer
21:40 İzmir İSİG Meclisi asbest tehlikesine dikkat çekti
21:25 ABD Senatosu Ermeni Soykırımı tasarısını kabul etti
21:14 Hakkari’de 5 bölge giriş çıkışa yasaklandı
21:05 HDP Gençlik Meclisi üyesi gözaltına alındı
21:04 ‘Türkiye toplu intiharlar ülkesine döndü’
20:03 Diyarbakır'da şırıngalı çikolata yiyen çocuk yaşamını yitirdi
19:51 'Duvarları Delen Çizgiler' sergisi açıldı
19:45 Adalet arayan ‘çocuklar’ anlattı: Devlet öldürdü babamı
19:22 Kadınların danslı eylemine polis müdahalesi:9 gözaltı
19:00 HDP Hukuk Komisyonu: Ne Gazetecilik ne de siyaset suçtur
18:39 AKP’li Ceylanpınar Belediye Başkanı’nın mazbatası iptal edildi
18:37 Öldürülen Murat Kaya’nın eşi serbest bırakıldı
18:27 Hastaneye kaldırılan tutuklu eşbaşkan tekrar cezaevine götürüldü
18:15 HDP'li kadınlar: Til Rıfat'taki çocukları katledenler yargılansın
17:57 Silopi'de 13 yaşındaki çocuk öldürüldü
17:54 Batman'da ulaşımda indirime gidildi
17:51 Alanya'da 17 kişi 7 gündür gözaltında
17:50 Nusaybin Davası: Hukuku ayaklar altına alıyorsunuz
17:41 4 kadın erkekler tarafından katledildi
17:14 Diyarbakır’da 20 kişinin gözaltı süresi uzatıldı
17:09 Diyarbakır'da 22 kişi daha gözaltına alındı
16:50 Aliağa işçilerinin duruşması 4 Mayıs’a ertelendi
16:35 Çocuk istismarı haberine hapis
16:34 Öldürülen Murat Kaya’nın eşi Zozan Kaya adliyeye getirildi
16:33 7 Suriyeliye ‘Devletin birliğini bozmaktan’ 3'er kez ağırlaştırılmış müebbet
16:20 Taşdemir: Herkesi ‘terörist’ ilan ediyorsunuz, gazeteci Oruç gibi
16:20 HDP'liler kendilerini tehdit eden 'istihbarat elemanlarını' anlattı
16:17 Duruşmada kendisini 'alkolün etkisiyle öldürdüm' diye savundu
16:00 Kuzey ve Doğu Suriye'den getirilen 99 kişi tutuklandı, 5 kişi gözaltında
15:49 MB 2 puan faiz indirimi yaptı
15:48 Tekay’ın cenazesi polis ablukasında toprağa verildi
15:38 Meslek ve hak örgütlerinden ortak açıklama: Cezaevleri ihlaller merkezine dönüştü
15:15 Aliağa Belediyesi'nden atılan işçilerinin ‘işe iade’ davası başladı
14:51 Mardin'de gözaltına alınanlar DTK faaliyetleriyle suçlanıyor
14:42 Savcı AİHM kararına rağmen yeniden yargılamanın reddini istedi
14:27 Davutoğlu parti başvurusunu yaptı
14:26 Erdoğan'dan Kanal İstanbul açıklaması: Sükse yapacak, siyasi boyutu var
14:05 DİSK üyeleri: Asgari ücret 3 bin 200 TL olmalı
14:04 HDP'li iki isimden haber alınamıyor
13:59 Öcalan’ın avukatlarından görüşme başvurusu
13:47 Batman’da 'izne bağlı eylem’ kararı uzatıldı
13:44 Esper: YPG ‘terör örgütü’ değil
12:55 Meclis’te konuşan Öcalan: Bin yıllık kardeşlik hukukuna ihanet ettiniz
12:45 Tedavi edilmeyen tutukluya ilaçları da verilmiyor!
12:31 Meslek örgütlerinden BİK’e şeffaflık çağrısı
11:50 Hatay’da yargılanan kadınların duruşması ertelendi
11:42 ‘Mezar taşı’ ihbarına ‘propaganda’ yargılaması
11:26 Yazar Köz: Edebiyat kan için değil insanlık için yapılır
11:16 DTK: Tecrit, savaş ve kaosla eşdeğerdir
10:58 'Kürt öğrencilere yönelik saldırılar bir devlet politikası'
10:27 Hasta tutukluya eldiven yasak
10:24 Mardin'deki gözaltılara tepki: Amaç demokrasi bileşenlerini sindirmek
09:53 Kamuda 'kadro' satışı: Ensarioğlu başı çekiyordu, Kurt da içindeydi
09:47 Köylülerden 2'si tutuklandı, öldürülen Kaya'nın eşi hala gözaltında
09:46 Lice’deki uyuşturucu operasyonunda senaryo değişti!
09:07 Yazar Cewerî: Kürtçe konuşmak yasaklayıcılara karşı bir başkaldırıdır
09:06 İçişleri Bakanlığı ve polis tarafından 3 kez aranan baba İHD'ye başvurdu
09:06 KHK'liler devletten 'özür' bekliyor
09:05 Cesaretiyle Cizre halkına öncülük etti
09:05 İşçiler: Hak ettiğimiz ücreti alanlarda haykırarak alabiliriz
09:04 Kızıltepe Belediye Eşbaşkanı Yılmaz gözaltına alındı
09:04 ‘EYT ile ancak mezarda emekli olunur’
09:04 Mahkemeden 6 bin çiftçiyi ilgilendiren karar: DEDAŞ’ın işlemleri yönetmeliğe aykırı
09:03 Ne Kürkçü Hanı ne de kürkçü kaldı
09:02 Açlık grevine dikkati çeken 7 kişiye dava
09:00 12 ARALIK 2019 GÜNDEMİ
11/12/2019
23:47 BM: Irak'taki protestolarda 424 kişi öldü
23:25 SES emekli olan üyelerine plaket verdi
22:52 Fed faiz kararını açıkladı
22:40 İzmir’de ‘İşimizi geri istiyoruz’ eylemi 126. haftasında
21:28 Erdoğan Putin ile telefonda görüştü
20:42 İHD'den ‘Roboski’ belgesel film gösterimi
20:18 HDP’li Kurtulan’dan AKP’ye: Birçok suç işlediniz, günahkarsınız!
19:50 ABD Senatosu Türkiye’ye yaptırım tasarısını kabul etti
19:41 Mersin’de iş cinayeti
19:32 Bolu’da bir kadın katledilmek istendi
18:13 Diyarbakır'da 2 HDP'li tutuklandı
18:04 Mardin’de operasyonlara tepki: Derhal serbest bırakılsınlar
18:01 Cinsel saldırı faili Bilgili tutuklanmadı
17:51 Doğubayazıt’ta gazeteci Oruç ve HDP eşbaşkanı gözaltına alındı
17:40 Kaz Dağları İstanbul Dayanışması: Yapılan tahribat giderilmeli
17:34 Erciş Eşbaşkanı Yıldız Çetin Osmaniye Cezaevi'ne sevk edildi
17:32 Tutuklu Özalp Eşbaşkanı Dilan Örenci hastaneye kaldırıldı
17:14 Meclis’te Tank Palet Fabrikası tartışması
17:11 Batman’da 8.Yılmaz Güney Film Festivali düzenlenecek
17:04 Ankara’da ‘ifade özgürlüğü’ konuşuldu
16:51 Öldürülen Murat Kaya'nın kardeşleri serbest bırakıldı
16:48 Ç.B.’nin ifadesini alan savcı: Ben neden tecavüze uğramıyorum
16:40 Polis ablukasına Soylu’dan gerekçe: HDP vekillerini halktan korumak
16:39 Kulp Belediye eşbaşkanları için ilk duruşmada tahliye kararı
16:36 Önlü: Sanatçılar üzerindeki baskılar son bulsun
16:20 Diyarbakır’da 17 kişi gözaltına alındı
15:44 Cizre’de yaşananlara dikkati çeken avukatların duruşması görüldü
15:09 Kobanê’de ulusal birlik çalıştayı
14:56 Grevdeki Fransız işçilere dayanışma mektubu
14:34 Gebze Kapalı Kadın Cezaevi’nde polisin katılımıyla arama