Nesrin Nas: Kriz tüm üretim alt yapısını yıkarak ilerliyor

img

İSTANBUL – Ekonomik krizin yavaş ama tüm üretim alt yapısını yıkarak ilerlediğini kaydeden akademisyen Nesrin Nas, “İnsanların ne tüketecek, ne konut alacak ne de vergi ödeyecek halleri kaldı” dedi.

Enflasyon, bütçe açığı, işsizlik, artan dış borç ve daralan üretim ekonomik krizi her geçen gün derinleştiriyor. Zamlarla tüketiciye dönen ekonomik kriz, en çok geçim sıkıntısını çeken dar gelirli yurttaşları etkiliyor. İşsizlik ve geçim sıkıntısı sonucu intihar vakalarını tetikliyor. Ekonomist Nesrin Nas, kriz ve etkilerini değerlendirdi. 
 
‘KRİZİN TEMEL NEDENİ DIŞ BORÇ’
 
Ekonomik krizin temel nedeninin artmaya devam eden dış borç olduğunu dile getiren Nas, “Türkiye’nin dış borcu brüt olarak 447 milyar dolar, net olarak 268 milyar dolar şu anda. Bunun milli gelire oranı ise yüzde 62’yi buldu” dedi. Dış piyasaların, borç servisini kuşkulu bulduğunu ve hukuk güvencesindeki yetersizliklerle birlikte Türkiye’ye çok yüksek risk primi uygulandığını hatırlatan Nas, “Yerel seçimler sonrasında artık modelde değişiklik için adım atılması beklenirken aksine mevcut modelin sürdürülmesi tek seferlik gelirler ve merkez bankası yedekleri gibi olağanüstü yöntemlerle sağlandı” diye belirtti. 
 
‘KAYNAKLARIN DİBİNE DARI EKİLMİŞ’
 
Meclis’e sunulan bütçe ve vergi yasa tasarılarından Türkiye’nin şimdi de iç borca yükleneceğini dile getiren Nas, “2018 ve 2019’da özel sektörün dış borcunu 222 milyar Dolar’dan 196 milyar Dolar’a indirdiğini, bankaların da kredi mevduat oranını yüzde 130 seviyelerinden yüzde 107 seviyelere düşürdüğünü not edelim. Yükü sırtlanan kamu bankaları ama onlarında nereye kadar dayanacakları meçhul” diye konuştu. Bunlara rağmen şirket ve bankaların da kımıldayacak hali kalmadığının altını çizen Nas, “Tüm bankaların topladıkları mevduatları krediye dönüştürme oranı 2018 Haziran ayında yüzde 124’e çıkmış. Kredi pazarının yüzde 45’i de 3 kamu bankasının elinde. Üstelik Merkez Bankası kaynaklarının da dibine kamu bankaları eliyle darı ekilmiş” diye vurguladı. 
 
‘İÇ BORCUN TIRMANMASI MUHTEMEL’
 
Son vergi tasarısıyla birlikte hazineye Kamu Özel İdareleri (KÖİ) ile yürütülen projeler için 4.5 milyar dolar ve özel sektörün ödeyemediği dış borçlar için ise 4.5 milyar dolar garanti verme yetkisi tanıdığını belirten Nas, şöyle devam etti: “Buna karşılık Hazine’nin 700 milyar TL civarındaki iç borç stokunun 300 milyarının 2020’de ödeneceği öngörülüyor. Buna bütçe açığının garantiler, savunma harcamaları ve sosyal güvenlik açıkları nedeniyle artma ihtimali de eklenince ödenmesi gereken iç borcun daha da yukarı çıkması muhtemel.”  
 
‘AŞIRI ZAMLAR, DOLAYLI VERGİLER KAÇINILMAZ’
 
Nas, bozulan kamu finansmanı dengesini sağlamak için düşünülen vergi tedbirlerinin, hedefleri tutmayacağını ve yine kamu hizmetlerine, harçlara aşırı zamlar ve dolaylı vergiler yüklenmesinin kaçınılmaz olduğunu söyledi. Nas, şunları dile getirdi: “İşin kötü yanı, kamu nakit yönetiminin giderek sıkışacağı ve özel kesimin yatırımdan çok risk yönetimine odaklanacağı bir döneme girerken, ülke olarak onca maliyete sadece mevcut sistemin sürdürülmesi için katlanılacak; gerçek bir dönüşüm ve tümüyle yeni bir yaklaşım belirsiz bir geleceğe kalacak.” 
 
‘OPERASYON TÜRKİYE’Yİ YALNIZLAŞTIRDI’
 
İçerideki sorunlar ve Kuzey ve Doğu Suriye’ye yönelik sınır ötesi askeri saldırının Türkiye’yi yalnızlaştırdığını sözlerine ekleyen Nas, devamla “Öte yandan IMF’nin, ‘küresel düzeyde 700 milyar dolar erime yaşanacak, 19 trilyon dolarlık özel sektör borcunu vaktinde ya da tam ödeyemeyecek’ açıklamasına bakınca bu fırsatların bir hayalin ötesine geçmesi zor görünüyor. Tüm rakamları alt alta yazarsanız, Hazine tüm borç stokunun yüzde 40’ını 2020 yılında döndürmeye çalışacak. Döviz cinsi borçları da dikkate alırsak, Merkez Bankası’na göre toplam 447 milyar dolar borcun 172 milyar doları yani yüzde 38’i 2020’de çevrilecek” dedi. 
 
‘FATURASI BÜYÜK OLACAK’
 
Durumu bu şekilde özetleyen Nas, iktidar ve yandaşlarının yaşanan ekonomik krizin ciddiyetinin farkında olmadığını vurguladı. Krizin derinden, yavaş ama tüm üretim alt yapısını yıka yıka ilerlediğini kaydeden Nas, şunları ifade etti: “Aşırı borçlu bir hane halkı ve reel sektör var. 2002 krizinde hane halkının bankalara borcu sadece 6.5 milyar dolardı. Şimdi ise neredeyse 550 milyar dolar. Yani insanların ne tüketecek, ne konut alacak ne de vergi ödeyecek halleri kaldı.” Bütçe ve programın bu realite göz önüne alınmadan hazırlandığını işaret eden Nas, “Suriye operasyonunun ülkeye hem maddi hem de manevi olarak getireceği yük çok ağır. Çünkü dış politika da ekonomi gibidir. Önünüze mutlaka bir fatura koyar. Türkiye’nin sorunları olan bir ülke olmaktan kendisinin sorun olduğu bir konuma kaymasının önümüze koyacağı fatura büyük olacaktır” diye konuştu. 
 
MA / Lezgin Tekay 
 

Diğer başlıklar

19:41 Cudi’de helikopter hareketliliği
19:24 Kaftancıoğlu’ndan göndermeli 15 Temmuz paylaşımı
19:00 Çiftçiler elektrik kesintisine karşı yol kapattı
18:36 Batan teknede bir mültecinin daha cenazesine ulaşıldı
18:04 HDP Antep İl Örgütü’nden gözaltılara tepki
17:10 Valilikten cinsel saldırıya ilişkin ‘aşırı alkol’ açıklaması
17:09 Cinsel saldırıyla suçlanan askerden ‘meslek ve alkol’ savunması
16:47 Batan teknede 3 mültecinin cenazesine ulaşıldı
16:29 Cinsel saldırıya uğrayan çocuk yaşadıklarını anlattı
16:28 Batman'da polis şiddeti
16:10 DBP Mîr Celadet Alî Bedîrxan’ı andı
16:07 Eğitim Sen: Özel okullardaki yetersiz denetimler mağduriyete yol açıyor
15:56 Davutoğlu: İktidar darbeci unsurlarla kol kola girmiştir
15:32 #susmaşırnak için 34 bin paylaşım
15:30 İfadeye çağrılan Aklime Hanas gözaltına alındı
15:29 KKP: Kürdistan’ın direnen kadınları iktidarın hedefinde
15:25 Urfa’da 'Emek buluşması'
15:06 Bastonla adliyeye getirilen Demir serbest bırakıldı
14:36 Şırnak Baro Başkanı Elçi: Cinsel taciz faili uzman çavuş cezasız kalmamalı
14:14 Kılıçdaroğlu: FETÖ'ye göz yumanları unutmayacağız
13:51 Hakkında gözaltı kararı verilen vekil istifa etti
13:48 Tesise giden yollar kapatıldı
13:44 Erdoğan: Türkiye sürecin merkezinde yer alıyor
13:37 Şırnak'ta bir uzman çavuş kız çocuğuna cinsel saldırıda bulundu
13:36 HDP’den 'Kürt Düşmanlığı' raporu
13:31 HDP’den ‘Demokrasi Buluşması’na katılım çağrısı
13:01 23 kadın 2 gündür gözaltında
12:54 KESK: Askeri ve siyasi darbelere hayır
12:40 Belediyeye oto lastiği almak kayyım atama gerekçeleri arasında!
12:33 TTB’den influenza uyarısı
12:33 15 Temmuz'da yaralanan kişilere polis müdahalesi
11:52 Mızraklı’ya verilen ceza 35 günde onandı
11:38 'Kadınlar yaratılmak istenen sistemin önünü tıkadığı için hedefte'
11:09 75 yaşındaki hasta tutuklu tek kişilik hücrede tutuluyor
10:21 'Çoklu baro' yasası yürürlüğe girdi
09:52 Sendikalardan Öcalan için online miting
09:48 'Tek bir kadın kalsak bile geri adım atmayacağız'
09:41 Eşbaşkan Demir: Seçimlerde aday çıkaramayacaklar
09:25 HDP: Celadet Alî Bedirxan’ı saygıyla anıyoruz
09:11 Bölge coğrafyası 'eko-kırım politikası' tehdidi altında
09:10 27 yıl sonra tahliye edildi: İşkencecim mahkemede hakimdi
09:07 12 bin yıllık uygarlık ömrü 50 yıllık baraja kurban edildi
09:06 ‘İstense Gülistan’ın bulunması için 1 saat yeterli’
09:01 DEDAŞ kesinti için kaymakamlıktan destek istedi
09:01 Yüksek vergiler seyirciyle bağı kopan tiyatroları eziyor!
09:00 15 TEMMUZ 2020 GÜNDEMİ
00:28 TSK, Kanî Masî’yi tekrar bombaladı
00:26 Mismari: Önümüzdeki saatlerde büyük bir savaşa tanık olabiliriz
14/07/2020
23:10 Mersin’de istismar sanığı baba tutuklandı
23:03 Diyadin Belediye Eşbaşkanı Yaşar tutuklandı
21:22 İstanbul’da yarın bazı yollar trafiğe kapalı
21:15 Erdoğan Trump ile telefonda görüştü
20:41 Kovid-19 tablosu: 992 yeni vaka, 20 ölüm
20:38 Antalyalı kadınlar çocuk istismarına karşı sokakta
20:32 'Sermaye Galataport'u durdurarak şov yapıyor'
20:25 KESK’ten gözaltılara tepki
20:21 Eşbaşkan Yaşar’a tutuklama talebi
20:16 Erdoğan: Ayasofya'yı yanlış bir kararla müzeye çevirmiştik
20:00 Günay: Direniş çizgisi İmralı’da dimdik ayakta
19:55 Samsun ve İzmir’de faillere ‘iyi hal indirimi’
19:43 Başkale’de sağanak nedeniyle yollar kapandı
19:28 İngiltere’deki gazetecilerden Güney ile dayanışma
19:06 Dersim’de 29 bölge geçici güvenlik bölgesi ilan edildi
19:04 Veli Saçılık serbest bırakıldı
19:02 KESK: Emekçiler sefalete mahkum ediliyor
18:31 Öğrenciler İŞKUR önünde diplomalarını yırttı
18:27 Van Gölü'nde 1 göçmenin daha cenazesine ulaşıldı
18:24 Eşbaşkan Yaşar savcılığa sevk edildi
18:22 AKP-MHP’den darbenin siyasi ayağının ortaya çıkarılmasına ret
18:06 Çayeli’nde selin zararı büyük
17:48 Irak: Türkiye güvenlik anlaşmalarını ihlal ediyor
17:42 Diyarbakır’da gözaltı sayısı 22'ye yükseldi
17:29 HDP’liler Ulucanlar Cezaevi önünden seslendi
17:17 Kılıçdaroğlu, Erdoğan ve yakınlarına tazminat ödeyecek
17:13 Anayasa Mahkemesi AİHM kararını ilk kez tanımadı
17:03 Cudi’de bini aşkın askerle operasyon
17:01 Adalet Kürsüsü: Suruç’ta yapılmak istenen düşleri öldürmekti
16:56 Hatun Koç'un duruşması ertelendi
16:56 Mersin’de 14 Temmuz anması
16:20 TMMOB'dan yarım asırlık ağaçlar için duyarlılık çağrısı
16:12 Ulucanlar Cezaevi önünde yapılmak istenen açıklamaya müdahale
15:58 Hakim şerh koydu: Yüksekdağ’ın tutukluğunda hukuki fayda yok
15:54 Gözaltılara birçok kentten tepki: Kadın kırımı politikalar bizi yıldıramaz
15:48 DAİŞ’e karşı başlatılan operasyon sonlandırıldı
15:34 Adana'da ÇHD'li avukata tehdit
15:20 Eşbaşkan Yaşar’la gözaltına alınan 3 kişi serbest bırakıldı
15:03 DBP Eş Genel Başkanı Aydeniz: Geri adım atmayacağız
14:32 EMO’dan DEDAŞ’a: Mağduriyetleri gider
14:28 Barış Anneleri: Öcalan’a tecritle toplum hedef alınıyor
14:11 ESHOT çalışanlarına test yapılmıyor
14:03 Dolandırıldıklarını iddia eden veliler paralarını alamadı
14:02 Mersin Tabip Odası Başkanı Mehmet Antmen adaylığını açıkladı
13:49 4 bin 649 KESK’liden sadece 558’i işe iade edildi
13:28 Van'da salgından ölenlerin sayısı 12’ye çıktı
13:25 Basmane Çukuru’ndaki mülkiyetler belediyeye devredilsin
13:20 KESK: Ek bütçe istiyoruz
13:17 Nusaybin Davası’nda 49’uncu ceza: Sağlık hakkımız gasp edildi
13:13 Buldan: Kadınlara yönelik operasyon darbedir, düşmanlıktır
13:11 Bölgede yoğun helikopter hareketliliği
12:54 Rize’de sel felaketi: 2 kişi yaşamını yitirdi