39 yıldır süren hukuksuzluk hali: 12 Eylül

img

DİYARBAKIR – 12 Eylül Darbesi döneminde Diyarbakır Cezaevi’nde kalıp, ağır işkenceler gören isimler, aradan 39 yıl geçmesine rağmen devlet ve hukuk adına halen değişen bir şey olmadığını ifade etti.

Üzerinden 39 yıl geçen 12 Eylül Askeri Darbesi, vücut bulan hukuksuzluk hali içerisinde işlenen cinayetler, yapılan idamlar, kötü muamele ve insan hakları ihlalleriyle Türkiye tarihinin en karanlık sayfaları olarak kayıtlara geçti. Bu dönemde ağır bedeller ödeyen bir kesimlerden biri de Kürtler oldu. Döneme dair hafızalara kazınıp, sembolize eden mekanların başında ise Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi geldi.
 
3 KİPRİT ÇÖPÜ…
 
Diyarbakır zindanında ağır işkencelere maruz kalan tutuklulardan Mazlum Doğan, cezaevi koşullarını protesto eden 21 Mart 1982’de ardından 3 kibrit çöpü bırakarak hayatına son verdi. Doğan’ın bıraktığı direniş ruhunu ise tarihe “Dörtler” olarak adlarını yazdıran Ferhat Kurtay, Eşref Anyık, Mahmut Zengin ve Necmi Öner takip etti. Yapılan insan dışı uygulamalara karşı 14 Temmuz 1982’de başlatılan ölüm orucu eyleminde ise eyleme öncülük eden Mehmet Hayri Durmuş’la birlikte, Kemal Pir, Ali Çiçek ve Akif Yılmaz yaşamlarını yitirdi. Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi’nde 1981-84 yılları arasında tam 34 tutuklu yaşamını yitirdi.
 
O dönem burada kalan, uygulanan vahşete maruz kalıp, tanıklık eden isimler arasında yer alan Ahmet Candan ve Ahmet Andıç, o dönemi anlattı. 
 
12 Eylül darbesinden 4 ay önce tutuklanıp Diyarbakır Cezaevi’ne konulduğunu belirten Ahmet Candan, 65 yıllık yaşamının farklı dönemlerinde tam 17 yıl cezaevinde kaldığını paylaştı. Candan, Diyarbakır Cezaevi’nde o dönem maruz kaldığı işkenceleri ise şu sözlerl dile getirdi:
 
“Cezaevindeyken aniden sesler geldi. Bu ses postaların sesiydi. Birden bulunduğumuz koğuşlara girdiler ve hepimizi sıraya dizip işkenceden geçtiler. Aradan 3 gün geçtikten sonra daha önce orada çalışan bütün gardiyanların yerine kendisini cezaevine gönüllü yazan kişileri getirdiler. Ve o günden sonra işkence başladı.  Kaba dayaktan psikolojik dayağa kadar her şey vardı. Anlatmaya kalksak bunu ne kaydedecek kaset ne de yazacak kitap vardır. 
 
‘DİRENENLER SAYESİNDE TOPLUM AYAKTA’
 
3 yıl boyunca kesintisiz bir şekilde 24 saat işkence yapıldı. İşkence yapanlar o kadar insanlıktan çıkmışlardı yeni yeni teknikler çıkarıyordu. Elektrik verme, falakaya yatırma, çıplak bir şekilde yürütüp marş okutmak, dışkı yedirme bunlar sadece bazıları. Bunlar toplumun da bildiği şeyler.” 
 
Diyarbakır zindanının toplumun zihninden işkencenin yanı sıra direnişi de anımsattığını vurgulayan Candan, o gün direnenler sayesinde bugün toplumun ayakta kalabildiğini ifade etti.
 
‘DEĞİŞEN BİR ŞEY YOK’
 
12 Eylül’de yaşadıklarının daha dün gibi aklında olduğunu dile getiren Candan, “Aradan 39 yıl geçmesine rağmen halen devlet ve hukuk adına değişen bir şey yok. Hukuk halen aynı hukuk.  Zaten 12 Eylül Anayasası halen yürürlükte. Cezaevlerindeki durum ise, daha da kötü bir hal almış durumda. Daha önce cezaevinde yıllarca birlikte kaldığım bir arkadaşım bu süreçte 7 ay cezaevinde kaldıktan sonra dışarı çıkar çıkmaz yurt dışına çıktı, ‘Bir daha cezaevine giremem’ diyerek. Durum bu kadar kötü, hukuk bu kadar kötü. Ama o zaman da yılmadık şimdi de yılmayacağız” ifadelerini kullandı. 
 
‘MUHALEFETİ BASTIRMAK İSTEDİLER’
 
Ahmet Andıç ise, o dönem Diyarbakır’ın Dicle ilçesinde öğretmenlik yaparken tutuklanıp, cezaevine konuldu.
 
Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana darbe mekaniğinin varlığı hep koruduğunu dile getiren Andıç, 12 Eylül’e uzanan süreci şöyle özetliyor: “70’li yıların ortalarında ülkede Kürt halkının, diğer emekçi sınıfların mücadelesinin yükseldiği, giderek örgütlü bir topluma doğru evrilmenin olduğu yani mevcut düzenin kabuğunu yırtmaya çalışan, daha demokratik, daha uygar bir ülkeye yönelik devrimci çıkışlar yükseldi. Yönetilenlerde eskisi gibi yaşamak istemiyordu. Daha iyi bir düzen, daha ilerici bir düzende yaşama isteği yükseldi. Böylesi bir ortamda Türkiye’de egemen güç ve bu egemen gücün arkasına saklanan emperyalist güçler devreye girdi. Halkı korkutup, yükselen muhalefeti bastırıp, sokaklardaki demokrasi isteyen insanları evlerin içine hapsetmesiyle bir zapturapt dönemine gidilmeye başlandı. Sonuç olarak da 12 Eylül 1982’de bir askeri darbe gerçekleşti.”
 
KÖYDE UĞRADIĞI İŞKENCEYİ CEZAEVİNDE DE GÖRDÜ
 
Cezaevine girmesiyle birlikte işkence tanıştığını kaydeden Andıç, “Bizim köye darbenin 3’üncü günü askeri operasyon başlatıldı. Köy mermi yağmuruna tutulmuştu. İşkenceyle köylülere işte dışkı yedirme gibi her türlü pislik yapıldı. O dönemde erkeklerin cinsel organına ip takılarak kadınlara çektirmelere varan akıl almaz her türlü vahşet uygulandı” dedi.  Andıç, cezaevinde uygulanan işkencelerin ise gösterilen direnişlerden sonra ancak azaldığını kaydetti.
 
Askeri darbenin toplumda büyük travmalara yol açtığını söyleyen Andıç, özellikle kendilerinden sonraki kuşakların geçmişle bağının koparılmasının kendilerinde derin izler yarattığını ifade etti. 12 Eylül ile bugünü de kıyaslayan Andaç, günümüzde 12 Eylül’ü aşan bir uygulamanın var olduğunu da belirtti.
 
MA / Fethi Balaman
 

Diğer başlıklar

00:14 Trump’tan İran’a yeni yaptırım açıklaması
18/09/2019
23:44 Nevşehir’de kaza: 3 ölü, 2 yaralı
22:52 AKP'li Akdeniz Belediyesi'nde grev kararı alan işçilere tehdit
22:44 ABD'den Aramco saldırısı yorumu: Savaş nedeni
22:06 Tecavüz, darp ve cinsel istismar suçu işleyen erkeğe tutuklama yok!
21:58 Eynez Maden Ocağı’nda göçük: Bir işçi yaşamını yitirdi
21:19 Fed faiz indirimine gitti
20:50 İstanbul Valiliği: 315 kaçak yapı yıkıldı
20:40 KESK’liler: Kayyum politikasına son verin
20:34 Köylülerden taş ocağına karşı eylem
20:15 Cudi Dağı’nda yangın
20:08 Ankara’da kadınlar sokağa çıktı: Ölmek İstemiyoruz
19:48 Valilik Mardin’de yasağı uzattı
19:19 Küçükçekmece Belediyesi’nden TİS kararı
19:07 Engelli gazeteci Duran tahliye edildi
18:50 Çelik: Erken seçim diye birşey yok
18:40 Mikdat Örde’nin cenazesi 43 gün sonra teslim edildi
18:04 Ankara’da bir kadın bıçaklandı
17:45 Liberya’da yangın: 30 çocuk yaşamını yitirdi
17:34 HDP önünde oturan ailelerin ‘sitem’i!
17:13 HDP’nin ‘eşbaşkanlık sistemine’ dünyadaki kadınlardan destek
17:04 Trump Bolton yerine geçecek ismi belirledi
16:57 Ahmet Şık: Pelikan çetesinin yeni hedefi Adalet Bakanı Gül
16:42 HDP Van'da kongre çalışmasının startını verdi
16:42 Suruç ailelerinden Dersimli çocuklara kıyafet bağışı
15:46 ABD görevlisi Topuz tahliye edilmedi
15:39 AKP önünde bekleyen anne: Oğlumu devlete verdim ve devletten istiyorum
15:32 ‘Riskli Kişi Listesi’ Meclis’e taşındı
15:05 'Barış için gittik, sürüklenerek gözaltına alındık'
14:50 Yeni parti için tarih verdi
14:50 Temelli: Yargı sistemine karşı adalet arayışı sürüyor
14:36 HDP birçok kentten seslendi: Boyun eğmeyeceğiz
14:23 Sarısaç’tan AKP’ye diktatör Ceauşescu hatırlatması
14:03 Hatay'da 2 aile arasında kavga: 3 ölü, 3 yaralı
14:02 Erdoğan’dan ‘güvenli bölge’ açıklaması
14:01 Savur’da çocuklar kültür sanata doyacak
13:58 SES : İş kolları ayrılamaz
13:56 Hatay'daki orman yangını kontrol altına alındı
13:47 Kızıltepe JİTEM Davası gerekçeli kararı: İddialar soyut, kesin delil yok!
13:47 Cizre’de iki aile arasında kavga: En az 4 yaralı
13:33 İHD: Grup Yorum üyelerinin talepleri kabul edilsin
13:24 Yargıtay’dan KCK Ana Davası’nda 2 onama
13:22 Koğuşlara 15 günde 9 kez baskın yapıldı
13:11 AKP il binaları önünde eylemler yayılıyor
13:11 HDP Cizre binasına ‘kayyum’ ablukası
13:02 Tuzla'da deri fabrikasında yangın:Yaralılar var
12:58 İstanbul ormanlarında kaçak yapı yıkımı başladı
12:55 Isparta'da minibüs ile tarım aracı çarpıştı: 1 ölü
12:40 Kayıp oto galericinin cenazesi bulundu
12:10 Sanatçı Tunç hakkında bir yakalama kararı daha