39 yıldır süren hukuksuzluk hali: 12 Eylül

img

DİYARBAKIR – 12 Eylül Darbesi döneminde Diyarbakır Cezaevi’nde kalıp, ağır işkenceler gören isimler, aradan 39 yıl geçmesine rağmen devlet ve hukuk adına halen değişen bir şey olmadığını ifade etti.

Üzerinden 39 yıl geçen 12 Eylül Askeri Darbesi, vücut bulan hukuksuzluk hali içerisinde işlenen cinayetler, yapılan idamlar, kötü muamele ve insan hakları ihlalleriyle Türkiye tarihinin en karanlık sayfaları olarak kayıtlara geçti. Bu dönemde ağır bedeller ödeyen bir kesimlerden biri de Kürtler oldu. Döneme dair hafızalara kazınıp, sembolize eden mekanların başında ise Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi geldi.
 
3 KİPRİT ÇÖPÜ…
 
Diyarbakır zindanında ağır işkencelere maruz kalan tutuklulardan Mazlum Doğan, cezaevi koşullarını protesto eden 21 Mart 1982’de ardından 3 kibrit çöpü bırakarak hayatına son verdi. Doğan’ın bıraktığı direniş ruhunu ise tarihe “Dörtler” olarak adlarını yazdıran Ferhat Kurtay, Eşref Anyık, Mahmut Zengin ve Necmi Öner takip etti. Yapılan insan dışı uygulamalara karşı 14 Temmuz 1982’de başlatılan ölüm orucu eyleminde ise eyleme öncülük eden Mehmet Hayri Durmuş’la birlikte, Kemal Pir, Ali Çiçek ve Akif Yılmaz yaşamlarını yitirdi. Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi’nde 1981-84 yılları arasında tam 34 tutuklu yaşamını yitirdi.
 
O dönem burada kalan, uygulanan vahşete maruz kalıp, tanıklık eden isimler arasında yer alan Ahmet Candan ve Ahmet Andıç, o dönemi anlattı. 
 
12 Eylül darbesinden 4 ay önce tutuklanıp Diyarbakır Cezaevi’ne konulduğunu belirten Ahmet Candan, 65 yıllık yaşamının farklı dönemlerinde tam 17 yıl cezaevinde kaldığını paylaştı. Candan, Diyarbakır Cezaevi’nde o dönem maruz kaldığı işkenceleri ise şu sözlerl dile getirdi:
 
“Cezaevindeyken aniden sesler geldi. Bu ses postaların sesiydi. Birden bulunduğumuz koğuşlara girdiler ve hepimizi sıraya dizip işkenceden geçtiler. Aradan 3 gün geçtikten sonra daha önce orada çalışan bütün gardiyanların yerine kendisini cezaevine gönüllü yazan kişileri getirdiler. Ve o günden sonra işkence başladı.  Kaba dayaktan psikolojik dayağa kadar her şey vardı. Anlatmaya kalksak bunu ne kaydedecek kaset ne de yazacak kitap vardır. 
 
‘DİRENENLER SAYESİNDE TOPLUM AYAKTA’
 
3 yıl boyunca kesintisiz bir şekilde 24 saat işkence yapıldı. İşkence yapanlar o kadar insanlıktan çıkmışlardı yeni yeni teknikler çıkarıyordu. Elektrik verme, falakaya yatırma, çıplak bir şekilde yürütüp marş okutmak, dışkı yedirme bunlar sadece bazıları. Bunlar toplumun da bildiği şeyler.” 
 
Diyarbakır zindanının toplumun zihninden işkencenin yanı sıra direnişi de anımsattığını vurgulayan Candan, o gün direnenler sayesinde bugün toplumun ayakta kalabildiğini ifade etti.
 
‘DEĞİŞEN BİR ŞEY YOK’
 
12 Eylül’de yaşadıklarının daha dün gibi aklında olduğunu dile getiren Candan, “Aradan 39 yıl geçmesine rağmen halen devlet ve hukuk adına değişen bir şey yok. Hukuk halen aynı hukuk.  Zaten 12 Eylül Anayasası halen yürürlükte. Cezaevlerindeki durum ise, daha da kötü bir hal almış durumda. Daha önce cezaevinde yıllarca birlikte kaldığım bir arkadaşım bu süreçte 7 ay cezaevinde kaldıktan sonra dışarı çıkar çıkmaz yurt dışına çıktı, ‘Bir daha cezaevine giremem’ diyerek. Durum bu kadar kötü, hukuk bu kadar kötü. Ama o zaman da yılmadık şimdi de yılmayacağız” ifadelerini kullandı. 
 
‘MUHALEFETİ BASTIRMAK İSTEDİLER’
 
Ahmet Andıç ise, o dönem Diyarbakır’ın Dicle ilçesinde öğretmenlik yaparken tutuklanıp, cezaevine konuldu.
 
Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana darbe mekaniğinin varlığı hep koruduğunu dile getiren Andıç, 12 Eylül’e uzanan süreci şöyle özetliyor: “70’li yıların ortalarında ülkede Kürt halkının, diğer emekçi sınıfların mücadelesinin yükseldiği, giderek örgütlü bir topluma doğru evrilmenin olduğu yani mevcut düzenin kabuğunu yırtmaya çalışan, daha demokratik, daha uygar bir ülkeye yönelik devrimci çıkışlar yükseldi. Yönetilenlerde eskisi gibi yaşamak istemiyordu. Daha iyi bir düzen, daha ilerici bir düzende yaşama isteği yükseldi. Böylesi bir ortamda Türkiye’de egemen güç ve bu egemen gücün arkasına saklanan emperyalist güçler devreye girdi. Halkı korkutup, yükselen muhalefeti bastırıp, sokaklardaki demokrasi isteyen insanları evlerin içine hapsetmesiyle bir zapturapt dönemine gidilmeye başlandı. Sonuç olarak da 12 Eylül 1982’de bir askeri darbe gerçekleşti.”
 
KÖYDE UĞRADIĞI İŞKENCEYİ CEZAEVİNDE DE GÖRDÜ
 
Cezaevine girmesiyle birlikte işkence tanıştığını kaydeden Andıç, “Bizim köye darbenin 3’üncü günü askeri operasyon başlatıldı. Köy mermi yağmuruna tutulmuştu. İşkenceyle köylülere işte dışkı yedirme gibi her türlü pislik yapıldı. O dönemde erkeklerin cinsel organına ip takılarak kadınlara çektirmelere varan akıl almaz her türlü vahşet uygulandı” dedi.  Andıç, cezaevinde uygulanan işkencelerin ise gösterilen direnişlerden sonra ancak azaldığını kaydetti.
 
Askeri darbenin toplumda büyük travmalara yol açtığını söyleyen Andıç, özellikle kendilerinden sonraki kuşakların geçmişle bağının koparılmasının kendilerinde derin izler yarattığını ifade etti. 12 Eylül ile bugünü de kıyaslayan Andaç, günümüzde 12 Eylül’ü aşan bir uygulamanın var olduğunu da belirtti.
 
MA / Fethi Balaman
 

Diğer başlıklar

04:10 12 yaşındaki çocuk 5 saat sonra enkazdan kurtarıldı
03:58 Elazığ’da yaralılar için acil kan ihtiyacı
03:40 5 kişinin öldüğü Doğanyol'da enkaz arama çalışmaları sona erdi
03:25 AB’den deprem nedeniyle dayanışma mesajları
02:47 Artçıların devam ettiği Elazığ için seferber olundu
01:52 Soylu: Elazığ’da 18 kişi hayatını kaybetti
01:31 Malatya'da işyeri çatısı çöken yurttaş:Deprem 50 saniye sürdü
01:09 Elazığ Maden’de 2 kişi enkazdan sağ kurtarıldı
00:43 Öğretmen evinde ölü bulundu
00:40 Erdoğan’dan deprem açıklaması
00:30 Mersin ve Adana Büyükşehir belediyeleri de Elazığ için harekete geçti
00:27 Lawje’den müzik dinletisi
00:08 Elazığ Valisi: 2’si ağır 225 yaralımız var
24/01/2020
23:53 AFAD’dan yeni açıklama: 14 kişi hayatını kaybetti
23:48 Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Yavaş: Ekiplerimiz harekete hazır
23:44 Elazığ-Sivrice köy muhtarlarından deprem açıklamaları
23:36 Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın: Tüm kurumlar seferber edildi
23:33 İmamoğlu: İBB olarak her türlü yardım için hazırız
23:15 Kandilli Rasathanesi'nden açıklama
23:07 Elazığ’da deprem sonrası yangınlar yaşanıyor
22:54 Elazığ’da deprem: İnsanlar enkaz altında kaldı
22:44 CHP ve HDP deprem bölgesine gidecek
22:10 AFAD: Ekiplerimiz saha çalışmalarını yürütüyor
21:58 Soylu: 4 vatandaşımız hayatını kaybetti
21:04 Elazığ’da 6.8 büyüklüğünde deprem
20:38 İzmir’de işten atılan 4 kadının direnişi 94. gününde
20:21 Manisa'da işçi servisi kazası:10 yaralı
19:09 HDP 3. Büyük Konferansı’nın ilk günü sona erdi
19:03 Birgün çalışanlarının da sarı basın kartları iptal edildi
18:48 ‘ÇED gerekli değil’ diyen Vali'ye: Akla, bilime, hukuka aykırı
18:19 Öğrenciler:Üniversite ve KYK yönetimi şirket gibi çalışmasın
17:57 Erdoğan ve Merkel arasında 'Hafter' tartışması
17:40 YHT kaza davası mahkeme başkanı: Kimse bu davayı almak istemez
17:31 Nusaybin Davası'nda 37'nci ceza: Bizi yargılayacak tek merci halktır
17:25 Sur davaları ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla başladı
17:21 Ceren Damar davasında sanık avukatına tepki
17:01 İstanbul’da iş cinayeti
16:57 AKP’den bir istifa daha
16:49 Erdoğan-Merkel görüşmesi sona erdi
16:48 Adalet Nöbeti Antalya'ya taşındı
16:40 Ceren Damar davasında sanık avukatından mahkeme heyetine tehdit
16:08 Polat: Kart iptalleriyle gazeteciler kıskaca alınıyor
15:42 İzmir’de gözaltına alınan HDP’liler serbest bırakıldı
15:37 YSK'nin başkanlığına Muharrem Akkaya getirildi
15:33 Ailelerin İmralı başvurusu reddedildi
15:11 Van Bölge Hastanesi'nde korkuluk çöktü: 9 yaralı
15:07 4 gün önce tahliye olan genç gözaltına alındı
15:06 Hukuk örgütlerinden Pakistanlı meslektaşlarına dayanışma
14:18 İzmir’de gözaltına alınan 20 kişi mahkemeye sevk edildi
14:16 'Elazığ Cezaevinde ihlaller sistematik bir biçimde sürüyor'
13:56 Yüklenici firma: Sinyalizasyon olmadan çalıştıramazsınız
Mahkeme başkanı: Gayet çalışıyor arkadaşım
13:43 'AKP- MHP iktidarına boyun eğmeyeceğiz'
12:46 Uğur Mumcu anıldı
12:42 Erdoğan: Libya’daki kaos tüm Akdeniz havzasını etkileyecektir
12:26 Mahkeme başkanından müştekiye: Korkunun ecele faydası yok
12:23 İhbar iddiasıyla ev basan polis: HDP önündeki ailelere katılın
12:15 Temelli: Demokratik Cumhuriyet'i hep birlikte inşa etmeliyiz
12:03 Demirtaş ve Zeydan’dan HDP'ye 4 öneri: Zulüm tarihini ters yüz etmenin zamanı gelmiştir
11:58 Van TUHAY-DER’e polis baskını: Çok sayıda gözaltı
11:57 Van’a kar yağdı: Kayyım ve AKP yönetimindeki belediyeler sınıfta kaldı
11:49 Gazeteci Osman Akın’a ceza
11:44 ABD, Irak'taki üslerine patriot konuşlandırıyor
11:43 'Pergal' Diyarbakır'da izleyiciyle buluştu
11:37 Buldan: Yeni yaşam olacağız
10:55 HDP’nin kongre öncesi son konferansı başladı
10:53 Tekirdağ F Tipi’nde tutuklulara kitap verilmiyor
10:21 Ceren Damar duruşması öncesi kadınlardan açıklama: Artık yeter diyoruz!
10:13 8 yaşındaki çocuğun ölümü ile ilgili savcılık ek ifade alacak
10:07 Doğalgaz faturasına öfke dinmiyor
09:36 Evrensel çalışanlarının sarı basın kartları iptal edildi
09:21 Afyon Cezaevi yönetimi falaka işkenecesini 'yeniyiz' gerekçesiyle savundu
09:20 1 Eylül eylemine katılanlara verilen ceza 'hukuka aykırı' bulundu
09:19 Mültezimlerden varlık yönetim firmalarına: Bunlar yasal tefeci
09:17 Aileyi tehdit eden polisler işini yapmış!
09:16 Türkiye BM’ye ‘kuvvetler ayrılığı’ ve ‘demokrasi’ iddiasıyla gidiyor
09:03 7 yeni film vizyonda
09:02 Köylüler 'yasak' nedeniyle hayvancılık yapamaz hale geldi
09:02 Kobanê’de yazılan tarihin direniş mayası
09:01 Şehriban Çatı'nın ailesi: Katil en ağır şekilde cezalandırılsın
09:01 'Kürt kadınları ulusal birlik için öncü rolünü üstlenecek'
09:00 Turistik Çarşı’da kepenkler iniyor!
09:00 İstismara 'evlilik yoluyla af' tasarısı kadınların hedefinde
09:00 19 yıl geçti ancak halen kayıplar: Dosya bir kez daha AİHM’de
09:00 Daş: Birlik olmadan kurtuluş olmaz
09:00 Beraatla ihraç edildi, karşı dava sürerken göreve iade edildi
09:00 24 OCAK 2020 GÜNDEMİ
23/01/2020
23:32 Merkel İstanbul'a geldi
22:05 HDP’li Özsoy zırhlı araç ölümlerini Soylu’ya sordu
21:35 66 barodan ortak ‘İyidil’ açıklaması
21:13 İzmirli kadınlar Gülistan Doku için bir araya geldi
19:13 HDP, AB Türkiye Raportörü Amor ile görüştü
19:08 HDP PM Üyesi Bağcık ve 12 kişi tutuklandı
18:25 Merve Kotan davası görüldü
18:02 Katledilen öğretmen Kübra Aşkın'ın davası ertelendi
17:45 HRW: Suriye’de Türkiye destekli gruplar çok sayıda hak ihlalinde bulundu
17:34 Gergerlioğlu: OHAL Komisyonu insanları aldatma komisyonudur
17:05 Öldürülen kaymakamın yakın koruması ‘Emniyet amiri öldürttü’ demiş!
16:53 Küçük Hüseyin'in katil zanlısı ifade vermedi
16:40 'Savaşa hayır' dediği için tutuklanan Esin Kavruk’a tahliye
16:34 5 ilde kar ve sağanak yağış bekleniyor