Duble yoldan surlara yıkım tehdidi

img

DİYARBAKIR - Arkeolog Nevin Soyukaya, UNESCO listesindeki Sur’da yapımı tamamlanan duble yolun surlar için yıkım tehdidi oluşturduğunu belirtti. Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın ise, yapılanın "kimliksizleştirme çalışması" olduğunu ifade etti.

UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan Diyarbakır'ın tarihi Sur ilçesinde, geçtiğimiz aylarda yapımına başlanan duble asfalt yol çalışması tamamlandı. Çatışmaların ardından Bakanlar Kurulu kararıyla riskli alan ilan edilen ve ilçenin yüzde 70'ine tekabül eden 6 bin 300 parselin acele kamulaştırma kapsamına alındığı Sur'da "yeniden imar çalışmaları" kapsamında başlatılan duble yolun yapımında sona gelindi.
 
Çatışmalarla birlikte 2 Aralık 2016'da ilan edilen sokağa çıkma yasağının devam ettiği Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş Mahallesi’ni kapsayan duble yol, İçkale’ye bitişik Cevat Paşa Mahallesi’nden başlayarak, yer yer tarihi surlara bir metre mesafeyi takiben, Mardin Kapı girişinden Gazi Caddesi’ne bağlanan yolun, yasağın kaldırılmasıyla trafiğe açılması bekleniyor.
 
Bazalt döşemeli dar sokaklarıyla bilinen tarihi Sur ilçesinde yapılan yol, Sur’un tarihi dokusuna "iliştirilmiş" görüntüsü verirken, araçların yolu kullanmasıyla meydana gelecek titreşimler nedeniyle surların yıkılma tehdidiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapılıyor.
 
'TRAFİK TİTREŞİMİ ZARAR VERİR'
 
Çeşitli müzelerde 19 yıl müze müdürlüğü görevini yürüten Arkeolog Nevin Soyukaya, yolun sur diplerini takip ederek yapılmasının surlar için "yıkım tehdit" oluşturduğunu belirterek, bu tehdidin birincisinin yolun geçtiği doğu kısımdaki surların diğer kısımlara göre zayıf olması, ikincisinin ise, doğu kısımda yapılan surların yüksek bazalt tabakadan yararlanarak bu tabakanın kıyısında inşa edilmesinden kaynaklandığını söyledi. Surların doğu kısmındaki bazalt tabakanın yüksek olması ve ulaşımı güç olduğu için surların batı kısmı gibi duvarlarının kalın, burçlarının büyük olmadığının altını çizen Arkeolog Soyukaya, "Zaman içinde deprem veya heyelanlar sonucu bazalt tabakada kopmalar olmuş ve üzerindeki surlarla birlikte yıkılıp vadiye yuvarlanmıştır. Surların doğu kesiminin hemen kenarından geçirilen ve yoğun trafik akışının olması tasarlanarak yapılan geniş asfalt yolda, tasarlanan trafik akışının yaratacağı titreşimin surlara zarar vereceğini kestirmek güç olmasa gerek" dedi. 
 
'MERVANİ KALINTILARI GÖMÜLDÜ'
 
Yolun yapıldığı alanda Mervani Kürt Devletinin kalıntılarının bulunduğunu açıklayan Arkeolog Soyukaya, "Eski yazmalarda, hatta İbn-ul Ezrak, Mervani tarihini anlattığı kitabında Yenikapı yakınında, Dicle'ye hakim Mervani sarayının olduğunu yazar. Yine 1939 hava fotoğrafında dahi batı surlarının hemen dibinde bir han kalıntısı ve başka yapıların kalıntıları görülebilmektedir. Uçak pisti gibi yapılan bu geniş asfalt yol ile bu yapı kalıntıları bir daha açığa çıkarılamayacak şekilde gömülmüştür" diye konuştu.
 
'KEPÇECİLERİN İNSİYATİFİNE BIRAKILDI'
 
Sur'un "yeniden imarıyla" kadim kimliğinden koparıldığını söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, "Kentler geçmişlerinin izleriyle vardırlar. Katman katman biriken o tarihsel kesitler, kente ruhunu kimliğini, kültürünü verir. Kentsel sit alanı olan tescillenmiş bir yerde bir taşın yerinin değiştirilmesi dahi ciddi bir uzmanlık gerektiren bir konu. Hassasiyetle yapılan bir çalışma olması gerekiyor. Gözümüz gibi korumamız gereken bir alanı yıkım aşamasında kepçe operatörlerin inisiyatifine bıraktılar. Tarihi tescilli yapıları yıkarak yerine tarihi yapılar yaptıklarını söylediler. Geçmiş yıkıldı, sahte bir geçmiş yaratıyorlar. Bazalt kaplamalı betonarme villalar inşa edildi.  Hangi tarihe referans verdiği anlaşılmayan  'sözde tarihi Diyarbakır evlerinin' yapımı devam ediyor. Ucube yapay tarih sahneleri yaratılıyor. Oysaki teknik anlamda incelediğimizde aykırılığı gördük" şeklinde konuştu. 
 
'DUBLE YOLA KESİNLİKLE İHTİYAÇ YOKTU'
 
Sur’da devam eden yıkım ve inşaat çalışmalarını "kimliksizleştirme" olarak değerlendirdiklerini söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, şunları dile getirdi: "Bir kente kimliğini veren, yapılı çevreyle şekillenen yaşam alanlarıdır. Ve yaşam alanları da, yönetenlerin değil, kentte yaşayanlardır. Yeni yapılan evlerin imalatı da Ankara'daki mimarlık ofisinde Diyarbakır'ı görmeyen mimarlara yaptırılması sonucu böyle absürt bir durum ortaya çıktı. Bu duble asfalt yol Sur'un tarihine ciddi zarar verdi. Sur'da böyle bir şeye kesinlikle ihtiyaç yoktu. Çünkü Sur'un ana artelleri var onları bu ihtiyacı karşılıyordu. Özgün sokak dokusuyla vardı. Bu sokak dokusuyla UNESCO'nun dikkatini çekti ve tescillendi. Dünya Kültür Miras Listesi'ne dahil oldu." 
 
'SUR RUHSUZ BİR BEDENE DÖNÜŞÜYOR'
 
Sur'da yapılanların "operasyonel çalışmalar olarak" tanımlayan Aydın, sözlerine,  "Eski planda sokak olan ve ring şeklinde yapılan ve Sur'un tamamına yapılması planlanan yollar yanında modern kentlere yapılan asfalt, kaldırım ve direkler yapmaya başladılar. Her geçen var olan niteliklerini kaybediyor. Doğrusu  bunların hepsini bir araya getirdiğimizde ve böyle devam etmesi halinde Sur ruhsuz bir bedene dönüşecek çünkü herhangi bir tarihi kültür doku kalmayacak" ifadelerini ekledi.
 
MA / Lezgin Akdeniz

Diğer başlıklar

20:31 Danimarka vatandaşı ‘propaganda’ iddiasından tutuklandı
20:25 Demirtaş’tan ‘Türkiye İttifakı’ yorumu: Bizi birleştirecek olan demokrasidir barıştır
20:20 2 lise öğrencisi 2’nci kattan atladı
20:02 Kozağaçlı verilen ceza için istinafa itirazda bulundu
19:58 İKP: Sessiz kalmayacağız
19:07 Aileler Kocaeli Valiliği önünde açıklama yaptı
18:01 Demirtaş: Öcalan’ın devreye girmesi lazım ki barış için mesafe kat edilsin
17:19 Anneler polis şiddetini protesto etti
17:09 Durumu kötüleşen oğlu için Adalet Bakanlığı'na seslendi
16:58 Bingöl’de HDP çalışanı tutuklandı
16:47 Küçükçekmece’deki cinsel istismar protesto edildi
16:30 Trump yine ‘Büyük Felaket’ dedi
16:26 DTK Eşbaşkanı Öztürk’ten DBB ve Sur Belediyesi’ne ziyaret
16:13 Cinsel saldırı soruşturmasına ‘gizlilik’ getirildi
16:04 Okulları kapatılan çocuklar eğitimlerini sordu polis uzaklaştırdı
15:58 Sevag Balıkçı mezarı başında anıldı
15:51 HDP'li Gergerlioğlu: KHK'lilerin oy kullanamayacağına inanan hakimlerin olması üzücü
15:32 Paylan: 104 yıl önce Ermenilere yapılanlar bugün Kürtlere yapılıyor
15:03 Gebze Cezaevi’ne gitmek isteyen ailelere polis ablukası
14:57 Sur ve Çınar’da polis şiddeti protesto edildi
14:47 Demirtaş: ‘Öcalan’ın heykelini dikeceğiz’ dediğimde, Erdoğan’ın elinde Öcalan’ın iki mektubu vardı
14:32 Açıklama yapmaları engellenen anneler oturma eylemi başlattı
14:28 '1 Mayıs’ta alanlara’
14:13 'Hakikat için soykırımla yüzleşilmeli'
14:08 Batman’da gözaltı protestosu
14:00 Annelerin Diyarbakır D Tipi Cezaevi önündeki açıklamasına engel
13:59 Taksim Meydanı'nda çocuk istismarını protesto edince gözaltına alındı
13:52 Eğitim Sen’den öğretmen buluşmalarının yasaklanmasına tepki
13:33 Tuncel'in babasına engel Soylu'ya soruldu
13:32 Bingöl'de 23 bölgedeki yasağa 15 gün uzatma
13:32 HDK: Soykırımla yüzleşilmezse benzer acılar yaşanabilir
13:13 ESP'li Erkan Kakça ve Coşkun Yiğit tahliye edildi
13:04 Sultanahmet'teki 1915 anmasına polis engeli
12:59 Ankara Barosu’ndan Kılıçdaroğlu’na saldırıya ilişkin suç duyurusu
12:34 HDP’den 24 Nisan açıklaması: Özür dilemek gelecek için vazgeçilmez adımdır
12:33 YSK'den Şırnak kararı: Binlerce taşımalı seçmen müessir hal değil!
12:28 Siirt Barosu’ndan açlık grevi raporu: Haklar kısıtlandı, bazı gıdalar verilmiyor
12:00 Kılıçdaroğlu’nu yumruklayan zanlının elini öpüp fotoğraf çektirdiler
11:59 Demirtaş: Açlık grevlerine duyarlı olunmalı
11:49 HDP’den 24 Nisan için Meclis Araştırma talebi
11:44 Botan Vadisi’ne bahar geldi
11:02 DTK'den 24 Nisan'a ilişkin yüzleşme çağrısı
10:48 Bingöl’de HDP binası ve evlere baskın: 9 gözaltı
10:06 Kadir İnanır'dan Diyarbakırlılara: Geleceğinizi şansa bağlamayın
09:23 Leyla Güven'in eylemi 168'nci gününde
09:21 Kızı 120 gündür açlık grevindeki baba: Sessiz kalmayalım
09:20 ‘Seyircilerimizi Amed Tiyatro Festivali’ne bekliyoruz’
09:19 810 parseli TÜGVA'ya veren kayyum, Erdoğan ve Soylu'yu 841 bin TL'ye ağırlamış
09:18 Estukyan: Ermeni Soykırımı’nın inkarı katliamın devamı niteliğindedir
09:16 Malabadi Köprüsü’nde kırlangıç şöleni