Li Wanê bajarîbûna çelexwarî

  • rojane
  • 09:07 22 Çile 2021
  • |
img

WAN - Serokê Odeya Avahîsazn a Şaxa Wanê Bariş Kartal, destnîşan kir ku zêdebûna nifûsê dibe sedema bajarîbûyîna çelexwarî û got: "Pêşî avahî tê çêkirin, dû re pergala binerdî tê çêkirin. Ev jî qelsiya şaredariyan dide der." 

Ji ber polîtîkayên şaş ên rêveberiyên xwecihî, ji ber rant, koçberiyeke serobero, zêdebûna nifûsê, bajarîbûyîneke bêplan û pergaleke qels a binerdî bajarîbûyena çelexwarî dorfirehtir dibe. Yek ji van bajaran jî wan e. Di navbera salên 1990-2000'î de ji ber valakirina gundan gelek kes koçî navenda Wanê kirin. Ji ber vê nifûsa bajêr ku di sala 1990'î de 637 hezar û 433 bû, di nav 10 salan de bû 877 hezar û 524. Di sala 2020'an de jî bûye milyon û 136 hezar û 757. 
 
Serokê Odeya Avahîsazn a Şaxa Wanê Bariş Kartal, sedemên bajarîbûna çelexwarî rêz kirin û tiştên ku divê li hemberî vê bên kirin gotin. 
 
SEDEMA HERÎ MEZIN KOÇBERÎ YE 
 
Kartal, destnîşan kir ku bajarîbûna çelexwarî li gelek deverên cîhanê rû dide û ev hem ji ber rewşa aborî hem jî ji ber berhêlîkirinên civakî ye. Kartal got: "Xaleke ku bajarîbûna çelexwarî xuyangtir dike jî nifûs e. Bi zêdebûna nifûsê re plan qîm nakin. Ji ber zêdebûna koçberiyê, bajarîbûna çelexwarî rû dide. Mirov hêwirgehên xwe bêyî ku li gor venihêraneke an jî bêyî ku di warê teknîkî de piştgiriyê bigirin ava dikin. Ev jî dibe sedema bajarîbûna çelexwarî." 
 
KÊMASIYÊN ŞAREDARIYAN 
 
Kartal, diyar kir ku her hikûmeta dibe îqtidar û her rêvebiriyên xwecihî li gor xwe planeke îmarê çêdikin û got: "Asas pêşî plansazî tê çêkirin, dû re bajarîbûn çêdibe. Lê niha bajarîbûn, daye dû palnsaziyê. Pêşî divê pergala bienrdî û rê bên çêkirin û dû re îmarê têkeve dewrê, lê li welatê me tersa vê dibe. Pêşî avahî tên çêkirin, dû re pergala binerdî tê çêkirin. Ev jî qelsiya şaredariyan nîşan dide." 
 
Kartal, destnîşan kir ku qeyûmên ku du serdemên hatine tayinkirin jî bûne sedema bajarîbûna çelexwarî. 
 
SEDEMÊN SIYASΠ
 
Kartal, bibîr xist ku di salên 90'î de bi sedan kes koçber bûne û ji bêgavî hatine li wanê bi cih bûne û ev ji ber sedemên siyasî çêbûye. Kartal got: "Kes naxwaze ji warê xwe bibe. Mirovên hatin Wanê ji bo bihêwirin, şevnişîn an jî avahiyên qaçax çêkirin. ev her du jî taybetiya herî sereke ya bajarîbûna çelexwarî ye. Ev yek li hin taxan çêbû. Dû re gava ji bo pêdiviyên xwe peyda bikin hatin navenda bajêr, planên hatin kirin qîm nekirin. Ev plan li gor nifûseke diyarkirî tê hesêbkirin. Lê hingî mirovn koç kir, êdî plan qîm nekirin." 
 
BAJARÎBÛNA LI SER ASASÊ RANTÊ 
 
Kartal, anî ziman ku Wan di erdheja 2011'an de têgiha veguherîna bajêr nas kiriye û di 10 salên dawî de nexasim jî piştî avahiyên ku ji ber erdhejê hilweşiyan, veguherîna bajêr dest pê kir. Kartal, bilêv kir ku bi veguherîneke bajarbûnî ya li ser asasê rantê re rû bi rû ne û got: "Qanûna veguherîna bajarîbûnê û rêziknameya wê gelek caran hat guherandin. Wekî bajarên mezin li Wanê jî veguherîneke bajarîbûnê ya li ser asasê rantê dest pê kir. Avahiyên li ser eraziyên biçûk hatine çêkirin, giş li ser asasên rantê hatine çêkirin." 
 
MESELEYA QADA HÊŞÎN 
 
Kartal, anî ziman ku gelek şaredarî ji bo meseleya bajarîbûnê hel bikin erseyên nû xistine ber îmarê û got: "Li Wanê em di vî warî de bi ser neketin. Me rêyên nû û deverên nû hilneberand. Wan di navbera du kolanan de asê maye. Gelek parsêlên bajêr, parsêlên kadastroyê ne û giş jî biçûk in. Îjar ji ber ku biçûk in, avahiyên li qeraxên kolanan giş bi hev vene. Park, qadên hêşîn tune ne ku mirov zarokên xwe bibin wan." 
 
DAXWAZ 
 
Karatl ji bo pêşîlêgirtina bajarîbûna çelexwarî hin pêşniyar jî kirin: "Em odeyên pîşeyan dixwazin ku di hevdîtinên me yên bi rêveberiyên xwecihî de pêşî pêşniyarên me esas bên girtin. Li bajarê me gelek texrîbat tên kirin. Planên tên çêkirin divê zelaltir bin û bi piştgiriyeke teknîkî pêk bên. Her wiha ji ber sedemên wekî koçberiyê pirsgirêkên di warê gihanî û pergala binerdî de rû didin. Divê ev bên çareserkirin." 
 
MA / Tolga Guney - Melek Şahîn
 

Sernavên din

09:45 Li Farqînê qezaya duyemîn a trafîqê: 2 birayên hev jiyana xwe ji dest dan
09:00 Çalakiya greva birçîbûnê 102 roj in berdewam dike
09:00 ‘Em ê li zanîngehan rê nedin tundiya zilaman’
09:00 Dadgehê ji doza Onkol Wezareta Karên Hundir mahkûm kir
09:00 Piştî 16 salan atolyeya xwe ya tekstîlê vekir
09:00 Li dijî cihêkariya zayendî jin li her derê ne
09:00 ROJEVA 8'Ê ADARA 2021'AN
07/03/2021
22:00 Beriya 8’ê Adarê jinên di greva birçîbûnê de silav kirin
20:05 Li Midyadê kesekî dawî li jiyana xwe anî
19:58 Hejmara qurbaniyên koronayê ji 29 hezarî derba bû
19:32 Li Amedê qezaya trafîqê: 2 jê zarok 5 kesan jiyana xwe ji dest dan
19:19 Kesên ku li Kadikoyê hatibûn binçavkirin hatin berdan
17:55 Li Dîlokê meşa 8'ê Adarê: Em natirsin û îtaet nakin
17:29 Li Enqerê jinek hat qetilkirin
16:54 Jin vexwendin mîtîngên Amed û Wanê
16:40 Di meha Sibatê de 138 karkeran jiyana xwe ji dest dan
16:09 5’emîn Konsera Amîda diyarî jinan hat kirin
15:16 Dozger xwest aktîvîstên li Kadikoyê hatibûn binçavkirin, bên girtin
15:15 Dema binçavkirina MEBYA-DER'iyan cara duyemîn hat dirêjkirin
14:38 ÎHD’ê serdana Hevseroka KCD’ê Guven kir
14:11 5 sal in bersûcên Fatma ya 13 salî nayin dîtin
12:34 Amed ji bo mîtînga 8’ê Adarê amade ye
12:03 Li Girtîgeha Tarsûsê, dest danîn ser helbesta greva birçîbûnê
10:06 Papa derbasî Herêma Federe ya Kurdistanê bû
09:22 Çalakiya greva birçîbûnê 101 roj in berdewam dike
09:04 Girtîgeh ji bo çûna nexweşxaneyê şert danî ber girtiyan: Dest ji grevê berdin
09:04 ‘Em ê bi nasnameya xwe ya LGBTÎ+î dakevin Taksîmê
09:03 Li Wanê jin ji bo 8'ê Adarê amade ne: Ê dengê me bigihê ezman
09:03 Esnafên jin ên Mazgêrdê: Daxilî nav jiyana xebatê bibin
09:02 Li Behra Reş cotkar dest ji çandiniyê berdidin
09:02 ‘Daraz di zimanê cinsiyetparêz de îsrar dike'
09:01 Ji bo betalkirina rêziknameya derbarê hikûmxwaran de serî li Şûraya Dewletê da
09:01 Penaberê afganî û xwendekarê tibê ji bo debara xwe hemaltiyê dike
09:00 ROJEVA 7'Ê ADARA 2021'Ê
06/03/2021
20:32 Îro 11 hezar û 770 kes bi Covîd-19'ê ketin
17:12 ANYAKAY-DER: Dewlet kesên li mafên xwe digerin krîmînalîze dike
17:09 Hevdîtina jinan a mezin dest pê kir: Dilê me ji bo azadiyê lê dide
17:02 Hevserokên MEBYA-DER'ê 8 rojin li Midûriyeta Polîsan tên girtin
16:23 Li Wanê daxuyaniya roja 100’emîn: Tecrîd bila bê rakirin
16:20 Jinan li Qamişlo mîtînga 8’ê Adarê li dar xist:
Ji bo Ocalan û jin azad bibin emê têbikoşin
16:09 Ber bi 8'ê Adarê ve: Di sedsala 21'emîn têkoşîn mezin dibe
15:58 Efser: Helîkoptera li Şirnexê ket jî wekî qeza nîşan dan
15:47 Perîhan Pûlat bi qurnefîlan hat bibîranîn
15:46 ÎHD: Rewşa 61 jinên girtî giran in
15:29 ‘Ma di destên dayikan de çek hebûn?’
15:03 Leyla Guven: Em ber bi azadiyê ve dibezin
14:35 Rewşa girtiyên jin ên nexweş girantir dibe
14:34 MED TUHAD-FED: Bila tecrîd rabe û daxwazên girtiyan bên bicihanîn
13:40 Dayikên Şemiyê aqûbeta jinên winda pirsîn
13:22 Wezareta Perwerdehiyê ji bo kurdî tenê 3 mamoste tayîn kir!
12:23 Papa bi Rêberê Olî yê Şîeyên Iraqê Ayetullah Elî Sîstasî re hevdîtin kir
12:16 Xizmên Windayan li kujerên Bedriye Gumuş pirsîn
12:07 Dede: Heta ku daxwazên girtiyan werin qebûlkirin em ê têbikoşin
12:06 Ji Ayla Akat Ata peyama 8’ê Adarê: Wê dengê me bi dengê jinan re olan bide
11:46 Esnafên Amedê: ‘Asayîbûyîn’ wê nekare kavilê salekê rake
11:02 Ji bo vegerin karê xwe di nobetê de ne
11:02 Di 28 salan de 38 helîkopter ketin an hatin xistin
10:40 Sarisaç ê li ber walîtiyê çalakî li dar xist: Em ê paş ve gav neavêjin
10:28 Ji bo mîtînga 8’ê Adarê ya Wanê destûr hat dayîn
10:19 Çîroka dayika Ferîde
10:12 ‘Zilam’ zextê li Bazara Semtê ya Jinan dikin
10:00 48 jinên rojnamevan 8’ê Adarê li girtîgehan pêşwazî dikin
09:33 50 car hat binçavkirin û 3 caran ket girtîgehê
09:13 Çalakiya greva birçîbûnê 100 roj in berdewam dike
09:07 Bijîşk Şîn: Ê rehawet hejmara pêketiyan zêde bike
09:07 'Ê ku dibêjin xizanî tune, bila werin li halê me binêrin'
09:06 ‘Kes nikare têkoşîna jinan asteng bike'
09:04 Bi awayê onlayn kurdî hînî 4 hezar kesî kirin
09:04 Êlih ji bo 8'ê Adarê amade ye
09:03 Karkerên tekstîlê yên jin: Em ne gotinên xemilandî, mafê xwe dixwazin
09:02 '20 sal in çandinî her diçe kêm dibe'
09:01 'Bi têkoşîna bi hev re serketin pêkan e'
09:00 ROJEVA 6'Ê ADARA 2021'AN
05/03/2021
23:56 Di operasyona li dijî MEBYA-DER'ê de 3 kesên din jî hatin girtin
21:03 Hejmara kesên ji ber Covîd-19'ê mirin bû 28 hezar û 901
16:39 Jin xwe ji 8'ê Adarê re amade dikin: Tu hêz nikare berxwedana jinan bişikîne
16:25 Dozgeriyê demê binçavkirina HDP’iyan dirêj kir
16:25 Endama Meclîsa Ciwanan a HDP'ê Can hat binçavkirn
16:18 Wezareta Edaletê: Tecrîd nayê pirsîn
15:53 Papa Francis li Bexdayê ye
15:48 Di lêkolîna Doza Kobanê de banga li dijî DAIŞ’ê wek delîltiya şênber hat hesibandin
15:16 Başaran: Di nêrîna jinan de tu girîngiya desthilatdariyê nemaye
15:08 Li Botanê jinan lezdan xebatên 8'ê Adarê
14:35 Bûldan û Sancar: Girtina partiyê wê krîzan kûrtir bike
14:31 Li gorî rapora Freedom House’yê Tirkiye li paş maye
14:16 Li Bedlîsê mirina jinekê ya biguman
14:07 Ji ber ku sûcdarî ber bi qeyûm ve çû biryara beraetê derket
13:52 Destûr nadin kes biçe cihê ku helîkopter lê ket xwarê
13:48 3 girtî bi îşkenceyê sewqî Îzmîrê kirin
12:54 Sefîrê Avûstralyayê li Mêrdînê hin seredan kirin
12:34 Wekîlên HDP’ê li ber avahiya walîtiyê dest bi çalakiyê kirin
11:46 Doza Hrant Dînk a li bendêbû biryar bê dayîn hat taloqkirin
11:35 Gergerlîoglû serî li AYM’yê da
11:13 Polîsan kolana avahiya Rêxistina HDP'ê ya Wanê dorpêç kirin
09:30 Çalakiya greva birçîbûnê di roja 99'emîn de ye
09:00 Banga ji bo mîtînga 8'ê Adarê: Em qadê bi reng û tilîliyên xwe bixemilînin
09:00 Dayika ku cezayê girtîgehê lê hat birîn: Em ji malên xwe derkevin
09:00 Dayikên Aştiyê: Ne tecrîd, em aştiyê dixwazin
09:00 Fiyet du qat biha bûn, esnaf hindik maye top bavêje
09:00 Ne tenê rojek, her roj têkoşîn