Prof. Tolunay: Doğaya müdahale bumerang gibidir

img

İSTANBUL - Salgınların insanın ekosisteme müdahalesiyle bağlantılı olduğunu ve her müdahalenin salgın, sel, kuraklık ve iklim krizi olarak geri döndüğünü söyleyen Prof. Dr. Doğanay Tolunay, “Doğayı bedava bir kaynak olarak görmeyi bırakmalıyız” uyarısında bulundu.

 
Dünya genelinde koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 350 bini, toplam vaka sayısı ise 6 milyonu aştı. Büyük bir insani yıkıma neden olan salgının Çin’in Wuhan kentindeki deniz ürünlerinin satıldığı bir pazardan dünyaya yayıldığı tahmin edilirken, kesin nedeni henüz tespit edilemediği gibi panzehri de bulunabilmiş değil. Görülmemiş bir hızla yayılan Kovid-19 salgını, AIDS, ebola, SARS, Batı Nil virüsü, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), kuş gribi ve domuz gribi son yıllarda ortaya çıkan virüs kaynaklı hastalıklar dizisinin son halkası.
 
Salgın hastalıkların yayılmasında, doğanın aşırı derecede sömürülmesi ve yaban hayvan ticaretinin etkisinin son derece büyük olduğu belirtiliyor. Yapılan araştırmalar, 1940 yılından sonra ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkların yüzde 60’nın hayvanlardan insana geçtiği, zoonotik hastalıkların ise yüzde 71.8’nin yaban hayvanlarından kaynaklı olduğuna işaret ediyor. 
 
Karşılaşılan salgınların “insan-doğa ilişkisi” ile yakından alakalı olduğunu söyleyen İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Toprak İlmi ve Ekoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay ile konuştuk.
 
SALGINLAR EKOSİSTEM İLE BAĞLANTILI
 
Tarihteki en eski salgın olarak bilinen Justinian Vebası’nın M.S. 541-542 yıllarında Hindistan ya da Orta Afrika’dan çıktığı düşünüldüğünü anlatan Tolunay, bu salgının o yıllarda iklimdeki soğumadan dolayı veba bakterisini taşıyan pirelerin üzerinde yaşadıkları farelerin doğal yaşam ortamlarından kentlere gelmesi sonucu yayıldığının tahmin edildiğini dile getirdi.
 
Bu ve tarihteki benzeri salgınların birçoğunun ortaya çıkma nedeninin ekosistem ile bağlantılı olduğunu vurgulayan Tolunay, “Ormanları keserek tarım alanına dönüştürdüğümüzde evcilleştirdiğimiz hayvanlarla yaban hayvanlarının temasını arttırmış oluruz. Böylece önce evcil hayvanlara geçen virüsler bunlarda mutasyon geçirdikten sonra insanlara kolayca bulaşabiliyor. Örneğin; Nipah virüsü meyve yarasalarından önce domuzlara, sonra insanlara geçmiştir. Benzer şekilde SARS virüsünün yarasalardan Misk kedilerine, MERS virüsünün de yine yarasalardan develere geçtiği, sonrasında ise insanlara ulaştığı biliniyor” diye belirtti.
 
EVCİLLEŞTİRME RİSKİ ARTTIRIYOR
 
Prof. Tolunay, Amerika kıtasının keşfinden sonra istilacı Avrupalı askerlerin taşıdığı çiçek hastalığı ile 1918-1919’da 20 ile 50 milyon kişinin ölümüne neden olduğu tahmin edilen İspanyol gribi gibi bir çok hastalığın yine hayvanlardan insanlara geçtiğini söyledi.  
 
Kuduz, tifo, tifüs, şap, çiçek, tüberküloz, kızamık, brusella ve salmonella gibi hastalıkların da hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklar olduğunu belirten Tolunay, “Bu hastalıkların çoğu hayvanların evcilleştirilmesinden sonra insanlara geçti. Bu nedenle avcı toplayıcı dönemde tarıma başlayarak yerleşik düzene geçen insanların hayvanların evcilleştirmesiyle hayvanlardan bulunan patojenlerin (et, süt, dışkı, salya) ulaştığı mutasyonlarla bulaşıcı riskini arttığı tahmin ediliyor” dedi.
 
HER MÜDAHALE EKOSİSTEMİ ETKİYOR
 
Ekosistem tahribatlarıyla vektör hastalıkları taşıyan hayvanların canlılarla teması arttırdığını ifade eden Tolunay, bu durumun yol açtığı tehditlere dair şunları söyledi: “Bu taşıyıcılar, insanların doğaya daha fazla girmesiyle beslenecek dolayısıyla hastalık bulaştıracak daha fazla insana ulaşabilmektedir. Ekosistem tahribatları ile yaban hayvanları göçe zorlanmakta, böylece aslında hastalıklar da göç etmektedir. Yaşam alanları daralan hayvanlar besin aramak için köy ve kentlere sokulmaktadır. Özetle doğaya yaptığınız ufak bir müdahaleyle dahi ekosistem içindeki düzenler değiştiği için hastalıklar dahil birçok belirsizliği tetiklemiş oluruz.” 
 
DERS ÇIKARILMALI
 
Koronavirüs salgının dünya genelinde hızla yayılmasının globalleşme ve kent nüfus yoğunluğunun doğa tahribatıyla sağlanmasıyla ilişkili olduğunu vurgulayan Tolunay, salgından büyük dersler çıkarılması gerektiğini söyledi.
 
Tolunay, “Her ne kadar kentlerde yaşıyorsak da doğayla göbek bağımızın kesilmediğini anlamayız. Çünkü doğaya yaptığımız her müdahale yok ettiğimiz her ekosistem bazen salgın, çoğunlukla ise sel, taşkın, kuraklık, iklim krizi şeklinde bumerang gibi dönerek bizi vuruyor. Bu nedenle doğayı bedava bir kaynak olarak görmeyi bırakmamız gerekiyor. Özellikle çılgınlığa varan tüketim anlayışımızdan vazgeçmemiz sadece salgınlarla mücadele için değil, yaşadığımız ve gelecekte daha da şiddetlenecek iklim kriziyle mücadele için de gerekli. Çünkü iklim krizi salgınlar dahil onlarca doğa kaynaklı afete yol açmakta” ifadelerini kullandı.
 
Yaşanan ölümlere rağmen Kovid-19 salgınından gerekli derslerin çıkarılmayacağı kaygısında olduğunu paylaşan Prof. Tolunay, salgının neden olduğu ekonomik kayıplar ve istihdam sorunları bahane edilerek doğa tahribatlarının önümüzdeki süreçte daha da artabileceğini kaydetti.
 
MA / Naci Kaya

Diğer başlıklar

00:13 Çoklu baro teklifinin 12 maddesi komisyonda kabul edildi
04/07/2020
21:43 Anonymous’tan siyasi tutuklulara özgürlük mesajı
21:29 Bildiri dağıtmak isteyen gençler engellendi
21:00 Koronadan ölenlerin sayısı 5 bin 206’ya yükseldi
19:58 ‘Pandemi, rant, deprem üçgeninde nefes alamıyoruz’ forumu
18:27 Muhalefetten 'çoklu baro' uyarısı: Türkiye'nin başına ileride çok iş açar
18:19 İzmir Barosu’ndan çoklu baro tepkisi
18:16 Suriye Özgür Kadın Vakfı: Tıbbi malzeme sıkıntısı yaşıyoruz
18:11 Kadınların ‘mor konvoy’ eylemi engellendi
18:06 Mardin’de gözaltına alınan Kuaç serbest bırakıldı
18:01 Eğitim Sen Kadın Meclisi’nden istismara videolu tepki
17:50 ‘Fırat Cemreleri Birinci Çocuk Festivali’ Rakka’da başladı
17:39 Hukuk örgütleri: Düzenleme, halkın hak arama özgürlüğünü hedef alıyor
17:32 Baro başkanlarından çağrı: Meclis Adalet Komisyonu Başkanı gelsin bizi dinlesin
17:23 Hasta tutuklu Erdinç Tülay yaşamını yitirdi
17:15 Çiftçilerin DEDAŞ protestosu engellendi
17:08 Van Gölü'nde batan tekne: Ölü sayısı 10'a yükseldi
16:38 8 Mart'a katılmak suç delili sayıldı
16:26 Köpekli işkence edilen Çetin’in gözaltı süresi 3’üncü kez uzatıldı
16:15 Kürtçe döviz taşıyan avukatları hedef aldığı tweetini tepkiler üzerine sildi
15:51 Fabrika patlamasında 3 kişiye gözaltı kararı
15:12 İzmir’de Kolektif Hayal Gücü ve Müzik Buluşmaları başlıyor
15:04 Maden ocağında iş makinesi devrildi: 1 işçi can verdi
14:54 Hasta tutuklu Güler serbest bırakılsın
14:54 Ev-Eksen sendika hakkını hazandı
14:46 ‘Nurullah Bülbül acil tedavi edilmelidir’
14:28 Silvan’daki kavgada yaralananlardan 1’i yaşamını yitirdi
14:10 ‘Kovid-19’a yakalanan kanser hastası Yıldırım serbest bırakılsın’
14:08 Van F Tipi Cezaevi’ndeki tutuklular hak ihlalleri paylaştı
13:58 BM Röportörleri Abdollahpour’un infaz edilmesini kınadı
13:23 Kemalpaşa’da ‘Kent Bostanı’ kuruldu
13:15 Kuyumcu dolandırıcılığında ortaklardan biri daha yakalandı
13:10 Alkol ve tütün ürünlerinden alınan vergiler arttı
13:01 Cumartesi Anneleri Vedat Aydın’ın faillerini sordu
12:58 Baro başkanları Meclis önünde
12:30 ‘Vedat Aydın cinayetinin müsebbibi devlettir’
12:30 HDP patlamayı Meclis’e taşıdı: Nasıl izin veriyorsunuz?
11:49 Demirtaş'tan kendisini takip ettiği için işten atılan gence mesaj
11:24 Evrensel'e bir ilan kesme cezası daha
11:03 Havai fişek fabrikasında enkaz kaldırılıyor: 3 kişiye ulaşılmadı
09:05 Ağır hasta tutuklu Aktaş'ın avukatı: Ölüme terk edildi
09:05 Taşınmazların devrini iptal eden meclis üyelerine soruşturma
09:04 Bahar Kültür Merkezi 20 dalda yaz kursları başlattı
09:04 SES’ten salgın uyarısı: Kışın zorlu bir süreç yaşanabilir
09:03 Düğün salonu müzisyenleri işsizliğe çare istiyor
09:03 Açlık grevinde olan tutuklu Bulut’un annesi: Tek talepleri su
09:02 Polisin tehdit ve baskısına takipsizlik
09:02 Yüksel Genç: Mühür, Kürt sorununun çözümüne vurulmuştur
09:01 Koronayı atlatanlar yaşadıklarını anlattı
09:00 04 TEMMUZ 2020 GÜNDEMİ
08:54 Savunma Nöbeti'ni sonlandıran barolardan 'mücadeleye devam' mesajı
00:05 Davutoğlu: AKP ile aramızda radikal bir ayrım var
03/07/2020
23:31 Muğla Barosu avukatlarından 'çoklu baro' tepkisi
22:50 CHP'li Tanal'dan Cizre Devlet Hastanesi tepkisi
22:30 Tarım işçilerini taşıyan minibüste kaza: 11 yaralı
22:21 Kovid-19'lu yurttaş Şırnak yolunda yaşamını yitirdi
22:17 Muhalefet Adalet Komisyonu’ndan seslendi: Teklifi geri çekin
21:46 Gazeteci Sibel Hürtaş serbest bırakıldı
21:16 Avukatların protestosu halay ve zılgıtlar eşliğinde sürüyor
21:07 Hatay'da şiddete karşı mor zincirli eylem
20:21 WHO: İlaç deney sonuçlarını iki hafta içinde bekliyoruz
20:17 Soylu: 4 kişiyi kaybettik, 3 kişiyi arıyoruz
19:58 Kovid-19 nedeniyle 19 kişi daha hayatını kaybetti
19:48 HDP: Sakarya’daki patlamayla ilgili kamuoyu doğru bilgilendirilmeli
19:36 Evinin yıkılmaması için direnen Duman’ın ‘adalet’ bekleyişi
19:23 Ankara Emniyeti’nden avukatlar hakkında suç duyurusu
19:01 Merve Ünal davasında müebbet hapis istemi
18:57 Kıdem tazminatının fona devrine karşı ortak mücadele çağrısı
18:35 Diyarbakır'da silahlı kavga: 4 yaralı
18:28 Fotoğraflarla savunma
18:06 MEB: Okullar 31 Ağustos’ta açılacak
17:58 Şentop’tan Meclise alınmayan baro başkanları için açıklama
17:49 KESK: Savunmayı etkisizleştirme hevesinden vazgeçilmeli
17:38 Avukatlardan Büyükada Davası tepkisi: Karar hukuki değil, siyasi
17:25 Mahalleli isyan etti: Evimizin içine kanalizasyon akıyor
17:22 Af Örgütü’nden Büyükada Davası’nda verilen cezalara tepki
17:18 'Kardeş aile kampanyası' yürütmekten 4 HDP'liye tutuklama
17:13 CHP, Meclis başkanlığı için adaylık başvurusu yaptı
17:10 Öztrak: Erdoğan cüppelere ilik açıp düğme dikmek istiyor
17:00 Van Gölü'nde batan tekne için çalışmalar devam ediyor
16:40 Savcı Kiraz davasında verilen cezalar onandı
16:04 Havai fişek fabrikasında ölü sayısı 4’e çıktı
16:03 Sağlıkçılardan İl Hıfzıssıhha Kuruluna çağrı
16:02 Meclis'e yürümek isteyen baro başkanlarına müdahale
15:57 TSK'nin saldırılarına karşı imza kampanyası başlatıldı
15:54 'Kıdem tazminatı kırmızı çizgimizdir'
15:34 Kışanak ve Tuncel yine tahliye edilmedi
15:31 'Sipariş' enflasyon rakamlarına itiraz eden emekçiler ek zam istedi
15:30 Baro üyeleri adliye önünden seslendi: Biat etmeyeceğiz
15:24 ‘Büyükada Davası’nda karar: Hak savunucularına ceza
14:52 Hasta tutuklu Polat'a ölüm tehdidi
14:51 Lice'de 2 kişi gözaltına alındı
14:37 Urla Belediye Başkanı tahliye edildi
14:34 Meclis önünde gazetecilere gözaltı ve mesafe cezası
14:26 Çorum Katliamı'nda yaşamını yitirenler anıldı
14:19 6 yıl 3 ay hapis verilen Hamit Geylani: Olduğumuz yerdeyiz
14:10 Mardin'de 'Savunma nöbeti'
14:08 Küçük Leyla’nın duruşması bir kez daha ertelendi
14:06 Başkale'de karantina
14:05 Sağlık örgütleri hükümete seslendi