UCM eski Savcısı Del Ponte: Kürtlere karşı savaş suçu işleniyor

  • dünya
  • 12:50 14 Kasım 2019
  • |
img

HABER MEREZİ - UCM eski Savcısı Del Ponte, Türkiye’nin Kuzey ve Doğu Suriye’de Kürtlere karşı savaş suçu işlediğine dikkati çekerek, BMGK’nin yargılama için onay vermesi gerektiğini söyledi. BM’nin Suriye pratiğini de eleştiren del Ponte, "Başarı yok, Kürtlere karşı ihanet ve savaş suçu var" dedi.

 
Birleşmiş Milletler’in (BM) 8 yıllık Suriye pratiğini, işlenen savaş ve insanlık suçları, Türkiye’nin silah zoruyla yarattığı varlık, Kuzey-Doğu Suriye’ye Kürtlere ve diğer halklara yönelik saldırılar, DAİŞ’lilerin yargılanması gibi önemli birçok konuda Fırat Haber Ajansı’ndan Serkan Demirel’in sorularını yanıtlayan Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve İsviçre Federal eski başsavcısı ve aynı zamanda BM Suriye Soruşturma Komisyonu eski üyesi Carla Del Ponte, Türkiye’nin Kürtlere karşı soykırım suçu işlediğini söyledi. Söyleşinin tamamı şöyle: 
 
Sayın Del Ponte, yaptığınız önemli çalışmalara rağmen BM Suriye Bağımsız Suriye Soruşturma Komisyonu içerisindeki görevinizden 2017’de istifa ettiniz. Sizi bu karara götüren nedenler nelerdi?
 
Komisyon içerisinde yaptığım 5 yıllık görevden sonra istifa etmemin 2 gerekçesi vardı; birincisi, yaptığımız önemli çalışmalara ve raporlara rağmen BM Güvenlik Konseyi Suriye’de işlenen bütün savaş suçlarını soruşturmak için uluslararası mahkemeyi kurmamasıydı. Biz Suriye’deki mağdurlar için adalet elde etmek istedik ama buna izin verilmedi ve başaramadık.
 
İkincisi ise benim de içinde görev yaptığım Suriye Bağımsız Soruşturma Komisyonu'nun varlığı, sahada işlenen suçların hepsinin açığa çıkarılması ve aydınlatılması için ilk başlarda çok önemliydi. Ama daha sonra bu suçların üzerine gidilmedi veya işleyenler hakkında bir soruşturma başlatılmadı planlandığı gibi. Ben de bu komisyonun varlığını haklı çıkmayacağını ve BM Güvenlik Konseyi’nin Suriye’deki mağdurlar ve işlenen suçlar için adalet aramamasını protesto etmek için istifa ettim.
 
BM’nin Suriye iç savaşındaki rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz?
 
BM’nin Suriye’deki savaştaki rolü insanı yardımdan ibaret oldu. Suriye’ye barışın gelmesi noktasında BM büyük bir şey yapmadı. BM, ilk başlarda Cenevre’de görüşmeler yürütmek istedi ama başarılı olamadı. Bu görüşmelere bir taraftan Suriye hükümeti katılmak istemezken diğer taraftan muhalif denilen gruplar birçok şeyi kabul etmedi. Daha kötüsü bir süre sonra DAİŞ ve aşırıcılık yanlıları Suriye’de ortaya çıkmaya başladı.
 
İlk dönemlerde bu durum çok dikkate alınmadı. BM Güvenlik Konseyi Suriye’de barışın sağlanması için geçerli büyük kararlar almadı. Bu beni şaşırtmadı çünkü eğer BM kendisini yenilenmezse her zaman daha az güce sahip olacak. Eğer dünyada barışı elde etmek istiyorsak, BM gibi önemli bir kurum artık kendisini yenilemek zorundadır. Ne yazık ki BM gelinen aşamada insani yardımdan fazla bir şey yapamayacak bir durumda. BM kendisini kesinlikle yenilemek zorunda diyorum. Ama çok zor çünkü bazı devletler buna onay vermiyor.
 
Hem komisyon içerisindeki göreviniz süresince hem de sonrasında sık sık Suriye’de işlenen savaş suçlarından bahsettiniz, bu suçları kim işledi?
 
Çatışma süreçlerinde yaptığım çalışmalardan elde ettiğim deneyimler bana, çatışma veya savaş ortamlarında bütün taraflar savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlediğini gösterdi.
 
Suriye’ye gelirsek orada Suriye rejimi, muhalifler ve cihatçı gruplar savaş ve insanlığa karşı suç işledi. Komisyon olarak o dönem hazırladığımız raporlarda Suriye’de işlenen bütün suçları belirttik ve bunların kimler tarafından yapıldığını ortaya koyduk. 
 
 8 yıllık başarısız Cenevre görüşmelerinin ardından bugün BM çatısı altında Suriye Anayasa toplantıları gerçekleştiriliyor. Toplantıları yöneten BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen, bu durumu bir başarı olarak değerlendirdi. Başarı söylemine katılıyor musunuz?
 
Ne yazık ki, ben bugüne kadar hiçbir başarı görmedim. Evet, aktüel olarak Cenevre’de toplantılar gerçekleştiriliyor, ama bugüne kadar olumlu bir şey görmedik daha. Rejimin bu toplantılara katılması pozitif olsa da başarı demek için bu toplantılardan çıkacak sonucun ne olacağını beklemek gerekir derim.
 
Cenevre görüşmelerinde olduğu gibi Suriye Anayasa Komitesi toplantılarına da Kürtler davet edilmedi, bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
 
Kürtler niye davet edilmedi ben de bilmiyorum, anlamış değilim. Kürtlerin bu görüşmelere davet edilmesi ve görüşmelerde aktif olması gerekir. Kürtler ABD’nin yanında aktif bir şekilde DAİŞ’e karşı mücadele etti. Ama bugün aynı ABD Kürtlerden vazgeçme noktasına geldi, en kötüsü Kürtler Türkiye’nin saldırıları karşısında yalnız bırakıldı. Kürtler hassas bir süreçle karşı karşıya ama ne yazık ki, uluslararası toplum Kürtlerin karşı karşıya kaldığı sorunlarla ilgilenmiyor.
 
Türkiye’nin Suriye iç savaşındaki rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz?
 
Türkiye savaşın başladığı dönem, rejime karşı bir tutum sergiledi. Sınırlarını açarak buradan muhaliflerin Suriye’ye geçmesini sağladı ve onlara silah gitmesine izin verdi ve bu grupları destekledi. Daha sonra Türkiye, Suriye hükümetini destekleyen Rusya ile bir araya geldi, Suriye’deki rolünü değiştirmeye gitti.
 
Politikada değişiklik olsa da Türkiye özellikle Erdoğan, Suriye’deki Kürtleri her zaman kendisi için büyük bir problem olarak görmeye devam etti. Sınır güvenliğini gerekçe göstererek, uluslararası hukuku ciddi bir şekilde ihlal edip, başka bir ülkenin topraklarına, Suriye’ye girerek savaşa doğrudan ortak oldu. Bu uluslararası hukuk acısından çok ciddi bir ihlaldir.
 
Türk devleti bugün ise Kuzey Doğu Suriye’ye yönelik bir işgal saldırısı gerçekleştiriyor, bu saldırılardan kaynaklı yüz binlerce insan yerini terk etti ve yüzlerce insan hayatını kaybetti. Bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?
 
Türk devleti, kendisi için hiçbir zaman tehlike ve problem olmayan sınır güvenliğini gerekçe göstererek, aslında Kürtleri o bölgeden çıkarmak istiyor. Bu durum karşısında beni en çok şaşırtan uluslararası toplumun özellikle BM’nin Türkiye’nin uluslararası hukuku ihlal etmesine karşı net bir pozisyon almaması oldu. Daha fazlası, Kürtlerin Türkiye’nin saldırılarına karşı korunmaması beni çok üzdü ve kızdırdı. Kürtlerin karşı karşıya kaldığı durum çok ama çok kötü, uluslararası toplum ve BM bu duruma müdahale etmek zorundadır.
 
Batı Kürtlere ihanet mi etti demek istiyorsunuz?
 
Evet, kesinlikle. Bu çok kötü bir durum. Bana göre çok kısa zamanda Kürtlerin durumuna ilişkin bir çözüm bulunmalı. Ama üzgünüm, bu yapılmıyor. Bu duruma bir çözüm bulunacağı yerde Kürtleri terk etmek kabul edilemez. Kabul edilebilir bir çözüm bulunmalı.
 
 Herkes, dünyanın gözü önünde Türkiye’nin uluslararası hukuku ihlal ettiğini söylüyor, ama nedense uluslararası toplum veya BM bu duruma sessiz kalmayı tercih ediyor, neden?
 
Güzel bir soru. Ama üzgünüm bunun cevabını ben de bilmiyorum. Şunu diyebilirim ki; politika ve çıkarlar, mağdur edilen halkların, uluslararası hukukun ve insan haklarının korunması gibi önemli görevlerin önüne geçmiş durumda.
 
 Türkiye veya Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Suriye’de savaş suçu işlediği düşünüyor musunuz?
 
Daha önce de söyledim, bana göre Türk devleti ve Erdoğan Suriye’de savaş suçu işliyor. Suriye topraklarını bazı gruplarla birlikte işgal ediliyor, bugün Kuzey Doğu Suriye’de kesinlikle suçlar işleniyor. Bu durum hakkında bir soruşturma başlatılmalı, ama ne yazık ki 8 yıldan beridir bu yapılmıyor ve adalet arayışı yok.
 
Peki, bu savaş suçlarına karşı ne yapılmalı?
 
Öncelikle, BM Güvenlik Konseyi uluslararası bir mahkeme kurmalı. Ama Rusya, daha önce de olduğu gibi bugün de bunun yapılmasına karşı duruyor.
 
 Uluslararası Ceza Mahkemesi Erdoğan hakkında bir dava açabilir mi?
 
BM Güvenlik Konseyi’nin onay olmadan UCM bir soruşturma başlatamaz çünkü Türkiye’nin Roma Antlaşmasını imzalamadığını biliyorum. Bunun olması için BM Güvenlik Konseyi karar almalıdır.
 
Türkiye’nin Suriye’deki cihatçı gruplara yardım ettiği tartışılıyor bu noktada ne demek istersiniz?
 
Evet, savaşın ilk yıllarında Türkiye, bunu açıktan yapıyordu. Ama Rusya’ya ile anlaştıktan sonra pozisyonunu değiştirmeye başladı. İlk başlarda birçok cihatçı gruba yardım ediyordu, örneğin savaşçıların geçmesine izin veriyordu, silah gönderiyordu, onlara destek sunuyordu.
 
 Peki, bu dediğiniz yardımları hangi cihatçı gruplara yapıyordu?
 
Hangi gruplara yaptığını tam olarak ayırt edemem ama ilk başlarda El Nusra’ya ve diğer gruplara yardım ediyordu. Bu gizli değil, zaten herkes biliyor.
 
Suriye Kürtleri, kendilerine karşı işlenen savaş suçlarını doğrudan UCM’ye taşıyabilir mi?
 
Ne yazık ki, Kürtlerin devleti olmadığı için doğrudan böyle bir hakka sahip olamayacağını düşünüyorum. Bu suçlar devlet olarak Lahey’e taşınabilir. Türkiye’nin Suriye topraklarında bulunması uluslararası hukukun ihlalidir. Kürtler doğrudan yapamasa da Suriye devlet olarak Türk devletinin ülkesinde işlediği suçları Lahey’e taşıyabilir.
 
Diğer önemli bir konu, binlerce DAİŞ çetesi Özerk yönetim denetimindeki cezaevlerinde tutulmaya devam ediliyor. Batılı ülkeler kendi vatandaşı olan bu çeteleri almak istemiyor bu durum hakkında ne demek istersiniz?
 
Öncelikle Avrupalı devletler, kendi vatandaşlarını geri almak ve onlar hakkında soruşturma başlatmak zorundadır diye düşünüyorum. Avrupalı devletlerin kendi vatandaşlarını almak istememesi bana göre yanlıştır. Kürtlerin azımsanmayacak kadar cihatçı ve teröristi tutukladığını biliyoruz, ama ne yazık ki, bu şartlarda Kürtlerin bunları yargılayacak bir gücü yok. Bu yükü Kürtlerin üzerine atmak büyük bir sorundur.
 
Kürtlerin bu durumdan kaynaklı büyük bir sorun yaşadığını biliyorum. Komisyonda çalıştığım dönem içerisinde de Güvenlik Konseyi’ne bu konuda bilgi vermiştik ama ne yazık ki ondan da bir sonuç çıkmadı. Artık bu duruma Avrupa Birliği tarafından bir çözüm bulunmalıdır. Her devlet bir karar vermek zorunda ama devletler bunu istemiyor. Bu tutum, bana göre büyük bir yanlıştan ibaret.
 
Peki, bu çeteleri yargılamak için Kuzey Doğu Suriye’de uluslararası bir mahkeme kurulamaz mı, Kürtlerin de böyle bir talebi var?
 
Evet, bunların yargılanması için uluslararası bir mahkeme kurulabilir bu mümkündür, ama BM Güvenlik Konseyi bu kararı almalıdır. Bu durum ne kadar mümkün olsa da aynı zamanda politik bir durumdur. Ama Suriye dışında rahatlıkla bir uluslararası mahkeme kurulup bunlar yargılanabilir.
 
Carla del Ponte Kimdir?
 
72 yaşındaki deneyimli İsviçreli uluslararası hukuk uzmanı Carla Del Ponte, Yugoslavya ve Ruanda savaş suçlarını araştırma dönemini kapsayan 1999-2007 yılları arasında UCM savcılığını yürüttü.
 
Aynı zamanda uzun bir dönem İsviçre Federal Baş Savcılık görevini de yürüten Del Ponte, 2012-2017 yılları arasında Suriye’de işlenen savaş suçlarını araştırmak amacıyla BM tarafından kurulan Suriye Bağımsız Soruşturma Komisyonu içeresinde görev yaptı.
 
Deneyimli hukukçu Carla del Ponte, 2017’de BM’nin Suriye savaşındaki rolünü protesto etmek amacıyla komisyon içerisindeki görevinden istifa etmişti.
 

Diğer başlıklar

00:11 Urfa’da şüpheli kadın ölümü
00:04 Davutoğlu’nun partisinin Kurucular Kurulu listesine ulaşıldı
12/12/2019
23:23 CHP'den bakanların Genel Kurul’a katılmamasına tepki
22:20 İHD ve TİHV’ndan ‘Rojava’ konulu seminer
21:40 İzmir İSİG Meclisi asbest tehlikesine dikkat çekti
21:25 ABD Senatosu Ermeni Soykırımı tasarısını kabul etti
21:14 Hakkari’de 5 bölge giriş çıkışa yasaklandı
21:05 HDP Gençlik Meclisi üyesi gözaltına alındı
21:04 ‘Türkiye toplu intiharlar ülkesine döndü’
20:03 Diyarbakır'da şırıngalı çikolata yiyen çocuk yaşamını yitirdi
19:51 'Duvarları Delen Çizgiler' sergisi açıldı
19:45 Adalet arayan ‘çocuklar’ anlattı: Devlet öldürdü babamı
19:22 Kadınların danslı eylemine polis müdahalesi:9 gözaltı
19:00 HDP Hukuk Komisyonu: Ne Gazetecilik ne de siyaset suçtur
18:39 AKP’li Ceylanpınar Belediye Başkanı’nın mazbatası iptal edildi
18:37 Öldürülen Murat Kaya’nın eşi serbest bırakıldı
18:27 Hastaneye kaldırılan tutuklu eşbaşkan tekrar cezaevine götürüldü
18:15 HDP'li kadınlar: Til Rıfat'taki çocukları katledenler yargılansın
17:57 Silopi'de 13 yaşındaki çocuk öldürüldü
17:54 Batman'da ulaşımda indirime gidildi
17:51 Alanya'da 17 kişi 7 gündür gözaltında
17:50 Nusaybin Davası: Hukuku ayaklar altına alıyorsunuz
17:41 4 kadın erkekler tarafından katledildi
17:14 Diyarbakır’da 20 kişinin gözaltı süresi uzatıldı
17:09 Diyarbakır'da 22 kişi daha gözaltına alındı
16:50 Aliağa işçilerinin duruşması 4 Mayıs’a ertelendi
16:35 Çocuk istismarı haberine hapis
16:34 Öldürülen Murat Kaya’nın eşi Zozan Kaya adliyeye getirildi
16:33 7 Suriyeliye ‘Devletin birliğini bozmaktan’ 3'er kez ağırlaştırılmış müebbet
16:20 Taşdemir: Herkesi ‘terörist’ ilan ediyorsunuz, gazeteci Oruç gibi
16:20 HDP'liler kendilerini tehdit eden 'istihbarat elemanlarını' anlattı
16:17 Duruşmada kendisini 'alkolün etkisiyle öldürdüm' diye savundu
16:00 Kuzey ve Doğu Suriye'den getirilen 99 kişi tutuklandı, 5 kişi gözaltında
15:49 MB 2 puan faiz indirimi yaptı
15:48 Tekay’ın cenazesi polis ablukasında toprağa verildi
15:38 Meslek ve hak örgütlerinden ortak açıklama: Cezaevleri ihlaller merkezine dönüştü
15:15 Aliağa Belediyesi'nden atılan işçilerinin ‘işe iade’ davası başladı
14:51 Mardin'de gözaltına alınanlar DTK faaliyetleriyle suçlanıyor
14:42 Savcı AİHM kararına rağmen yeniden yargılamanın reddini istedi
14:27 Davutoğlu parti başvurusunu yaptı
14:26 Erdoğan'dan Kanal İstanbul açıklaması: Sükse yapacak, siyasi boyutu var
14:05 DİSK üyeleri: Asgari ücret 3 bin 200 TL olmalı
14:04 HDP'li iki isimden haber alınamıyor
13:59 Öcalan’ın avukatlarından görüşme başvurusu
13:47 Batman’da 'izne bağlı eylem’ kararı uzatıldı
13:44 Esper: YPG ‘terör örgütü’ değil
12:55 Meclis’te konuşan Öcalan: Bin yıllık kardeşlik hukukuna ihanet ettiniz
12:45 Tedavi edilmeyen tutukluya ilaçları da verilmiyor!
12:31 Meslek örgütlerinden BİK’e şeffaflık çağrısı
11:50 Hatay’da yargılanan kadınların duruşması ertelendi
11:42 ‘Mezar taşı’ ihbarına ‘propaganda’ yargılaması
11:26 Yazar Köz: Edebiyat kan için değil insanlık için yapılır
11:16 DTK: Tecrit, savaş ve kaosla eşdeğerdir
10:58 'Kürt öğrencilere yönelik saldırılar bir devlet politikası'
10:27 Hasta tutukluya eldiven yasak
10:24 Mardin'deki gözaltılara tepki: Amaç demokrasi bileşenlerini sindirmek
09:53 Kamuda 'kadro' satışı: Ensarioğlu başı çekiyordu, Kurt da içindeydi
09:47 Köylülerden 2'si tutuklandı, öldürülen Kaya'nın eşi hala gözaltında
09:46 Lice’deki uyuşturucu operasyonunda senaryo değişti!
09:07 Yazar Cewerî: Kürtçe konuşmak yasaklayıcılara karşı bir başkaldırıdır
09:06 İçişleri Bakanlığı ve polis tarafından 3 kez aranan baba İHD'ye başvurdu
09:06 KHK'liler devletten 'özür' bekliyor
09:05 Cesaretiyle Cizre halkına öncülük etti
09:05 İşçiler: Hak ettiğimiz ücreti alanlarda haykırarak alabiliriz
09:04 Kızıltepe Belediye Eşbaşkanı Yılmaz gözaltına alındı
09:04 ‘EYT ile ancak mezarda emekli olunur’
09:04 Mahkemeden 6 bin çiftçiyi ilgilendiren karar: DEDAŞ’ın işlemleri yönetmeliğe aykırı
09:03 Ne Kürkçü Hanı ne de kürkçü kaldı
09:02 Açlık grevine dikkati çeken 7 kişiye dava
09:00 12 ARALIK 2019 GÜNDEMİ
11/12/2019
23:47 BM: Irak'taki protestolarda 424 kişi öldü
23:25 SES emekli olan üyelerine plaket verdi
22:52 Fed faiz kararını açıkladı
22:40 İzmir’de ‘İşimizi geri istiyoruz’ eylemi 126. haftasında
21:28 Erdoğan Putin ile telefonda görüştü
20:42 İHD'den ‘Roboski’ belgesel film gösterimi
20:18 HDP’li Kurtulan’dan AKP’ye: Birçok suç işlediniz, günahkarsınız!
19:50 ABD Senatosu Türkiye’ye yaptırım tasarısını kabul etti
19:41 Mersin’de iş cinayeti
19:32 Bolu’da bir kadın katledilmek istendi
18:13 Diyarbakır'da 2 HDP'li tutuklandı
18:04 Mardin’de operasyonlara tepki: Derhal serbest bırakılsınlar
18:01 Cinsel saldırı faili Bilgili tutuklanmadı
17:51 Doğubayazıt’ta gazeteci Oruç ve HDP eşbaşkanı gözaltına alındı
17:40 Kaz Dağları İstanbul Dayanışması: Yapılan tahribat giderilmeli
17:34 Erciş Eşbaşkanı Yıldız Çetin Osmaniye Cezaevi'ne sevk edildi
17:32 Tutuklu Özalp Eşbaşkanı Dilan Örenci hastaneye kaldırıldı
17:14 Meclis’te Tank Palet Fabrikası tartışması
17:11 Batman’da 8.Yılmaz Güney Film Festivali düzenlenecek
17:04 Ankara’da ‘ifade özgürlüğü’ konuşuldu
16:51 Öldürülen Murat Kaya'nın kardeşleri serbest bırakıldı
16:48 Ç.B.’nin ifadesini alan savcı: Ben neden tecavüze uğramıyorum
16:40 Polis ablukasına Soylu’dan gerekçe: HDP vekillerini halktan korumak
16:39 Kulp Belediye eşbaşkanları için ilk duruşmada tahliye kararı
16:36 Önlü: Sanatçılar üzerindeki baskılar son bulsun
16:20 Diyarbakır’da 17 kişi gözaltına alındı
15:44 Cizre’de yaşananlara dikkati çeken avukatların duruşması görüldü
15:09 Kobanê’de ulusal birlik çalıştayı
14:56 Grevdeki Fransız işçilere dayanışma mektubu
14:34 Gebze Kapalı Kadın Cezaevi’nde polisin katılımıyla arama