Kürtsüz kabineyle Milli Şef dönemine dönüldü

img
ANKARA – Özellikle 1980 sonrası her hükümet kabinesinde devlete yakın Kürt vekillere bakanlık verilmesi alışkanlığı Cumhurbaşkanlığı Hükümet sistemi ile sona erdi. Erdoğan kabinesi Kürtsüz bakan oluşumu ile İsmet İnönü kabinelerine döndü. 
 
2002 yılından beri iktidarda olan AKP’nin oluşturduğu bütün kabinelerde bir şekilde AKP’li Kürt vekillere yer verildi. Ancak sistem değişikliği ile birlikte kısa süre önce açıklanan yeni kabinede hiçbir bölge milletvekiline yer verilmedi. Antep Milletvekili seçilen Adalet Bakanı Abdulhamit Gül’ün dışında bölge illerinde herhangi bir isim kabinede yer almadı. Oysa Abdullah Gül ile 2002 yılında başlayan AKP hükümetlerinde de Abdulkadir Aksu (Diyarbakır), Hüseyin Çelik (Van), Mehdi Eker (Diyarbakır), Cevdet Yılmaz (Bingöl), Mehmet Şimşek (Batman) gibi Kürt milletvekilleri bir şekilde kabinelerde yer aldı. 
 
İNÖNÜ KABİNELERİNDE KÜRT YOK 
 
Erdoğan’ın son açıkladığı Kürtsüz kabine İsmet İnönü’nün 1923 yılında başlayan ve 1937 yılına kadar süren 8 hükümet kabinesine benziyor. İnönü kabinelerinde, Bosna Hersek, Selanik, Lazistan bölge nüfuslarına kayıtlı vekiller yer alırken, herhangi bir bölge milletvekili yer almadı. Kürtlere yer verilmeyen İsmet İnönü kabinelerinde, 1935 yılından sonra yapılan seçimlerde Makedonya kökenli Kazım Özalp Van milletvekili seçildi ve 1939 yılına kadar Milli Savunma Bakanı olarak görev yaptı.  
 
ATATÜRK ERZURUM VEKİLLERİNİ KABİNEYE ALDI 
 
Oysa 1921 yılında Mustafa Kemal başkanlığında oluşan ilk İcra Vekilleri Heyetinde Erzurum’dan Celalletin Arif Bey ile Erzurum nüfusuna kayıtlı ancak Tokat’tan vekil seçilen Refet Bey gibi isimler yer alıyordu. 1937-39 yılları arasında Celal Bayar başkanlığında kurulan 9 ve 10’uncu hükümet kabinelerinde Erzincan’dan Safet Arıkan yer aldı. 1939-1942 yılları arasında kurulan Refik Saydam hükümetlerinde ise yine Erzurum vekilli Ahmet Fikri Tüzer kabinede görevlendirildi. Tüzer daha sonra 1942-43 yılları arasında kurulan Şükrü Saraçoğlu kabinesinde de yer aldı. 1946-47 yılları arasında kurulan Recep Peker hükümetinde ilk kez Diyarbakır’dan Cavit Ekin ekonomi bakanı olarak görevlendirildi. 1950-60 yılları arasında Adnan Menderes başkanlığında kurulan 5 kabinede Ağrılı ancak İstanbul’dan milletvekili seçilen Hüseyin Celal Yardımcı, Karslı Nedim Ökmen gibi isimler bakan yapıldı. 
 
İNÖNÜ DARBEDEN SONRA KÜRTLERİ HATIRLADI
 
Askeri müdahale sonrasında kurulan 24’üncü Cemal Gürsel kabinesinde de Diyadin nüfusuna kayıtlı ancak bölge ile bağları kopmuş olan Daniş Koper dışında herhangi bir isim yer almadı. Buna karşılık kabinede Bursa nüfusuna kayıtlı 5 isim yer aldı. 25’inci Gürsel Hükümetinde de Mardinli Kemal Türkoğlu, Hozatlı Ekrem Tüzemen bakanlık görevinde bulundu. İsmet İnönü’nün darbeden sonra 1961-62 yılları arasında kurduğu 26’ncı hükümet kabinesinde ilk kez bölge vekillerinden Kamran Evliyaoğlu Kültür Bakanlığı görevine getirildi. İnönü’nün 27’nci hükümet kabinesinde Diyarbakır Milletvekilleri Yusuf Azizoğlu, Vefik Pirinçioğlu, Van Milletvekili Ferit Melen, İnönü’nün 28’inci hükümet kabinesinde Diyarbakır Vekillerinden Vefik Pirinççioğlu, Ferit Alpiskender (daha sonra Tekirdağ vekilliği yaptı) Malatya Milletvekili Malik Yolaç gibi isimler yer aldı. 
 
29’uncu hükümet kabinesinde Antep Milletvekili Mithat San Ulaştırma Bakanı, Diyarbakır vekili olarak Recai İskenderoğlu İmar ve İskan Bakanı olarak görev yaptı. 
 
60 SONRASI KÜRT BAKANLARDA ARTIŞ
 
Süleyman Demirel’in 1965-71 yılları arasında Başbakanlık yaptığı 30, 31 ve 32’nci hükümetlerden Antep’ten Mehmet Kamil Ocak, Kars’tan Bahri Dağdaş, Bitlis’ten Refet Sezgin gibi isimler bakan olarak görevlendirildi. 33 ve 34’üncü Nihat Erim hükümeti, Ferit Melen yeniden bakan yapıldı. 35’inci Ferit Melen hükümetinde ise bölge illerinden herhangi bir bakan görevlendirilmedi. 36’ncı Ecevit Hükümetinde Mardin’den Fehim Adak, Diyarbakır’dan Selahattin Cizrelioğlu, Malatya’dan Korkut Özal, Kars’tan Orhan Birgit gibi bölge vekilleri Bakan olarak görevlendirildi. 38’inci Sadi Irmak hükümetinde ilk kez Hakkari nüfusuna kayıtlı biri bakan oldu. Van Milletvekili Hakkarili Mehmet Salih Yıldız devlet bakanı oldu. 40’ıncı hükümette Batman Milletvekili Abdulkerim Zilan bakan yapılırken, 41’inci Demirel Hükümetinde Urfa Milletvekili Necmettin Cevheri Adalet Bakanlığı gibi bir göreve getirildi. 42’nci Ecevit hükümeti ile Diyarbakır Milletvekili Hikmet Çetin’in bakanlık dönemi başlamış oldu. Yine Diyarbakır’dan Ali Rıza Septioğlu kabineye girdi. 
 
 
KÜRTLERE BASKI DA KÜRT BAKAN SAYISI DA ARTTI
 
1980 sonrası darbecilerin Bülent Ulusu Başbakanlığında kurduğu 44’üncü Hükümette bile Malatya’dan Turgut Özal, Bitlis’ten Cevdet Menteş gibi isimler kabineye alındı. Daha sonra başlayan Özal hükümetlerinde Mardin’den Necdet Eldem, Malatya’dan Hüsnü Doğan, Bitlis’ten Kamran İnan, Diyarbakır’dan Abdulkadir Aksu gibi isimler kabinede görev aldı. 90’lı yıllardaki 50, 51, 52’nci Tansu Çiller hükümetlerinde Hikmet Çetin, Necmettin Cevheri, Mehmet Gülcegün, Mehmet Kahraman, Azimet Köylüoğlu, Ziya Halis, Salih Sümer, Adnan Ekmen, Mehmet Sevigen, Salim Ensarioğlu gibi çok sayıda bölge milletvekili ve Kürt milletvekili kabinede yer aldı. 
 
KÜRTLER KRİTİK GÖREVLERDE YOK
 
Cumhuriyet tarihi boyunca Ziya Halis, Adnan Ekmen dışında kalan Kürt bakanların tamamı özel olarak belirlendi. Uzun yıllar kabinelerde yer alan Ferit Melen aynı zamanda Cumhuriyet Senatosu ve Kuvayi Milliye üyeliğini yapıyordu. Tamamı devlet politikasına göre hareket etmelerine rağmen, Kürt Bakanlar kritik görevlere getirilmedi. İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma gibi bakanlıklarda Kürt bakanlara yok denecek kadar az görev verildi. Abdulkadir Aksu ve Hikmet Çetin gibi isimler İçişleri Bakanlığı yaptıkları dönemde de Kürtlere yönelik yoğun baskılar uygulandı. 
 
MA / Kenan Kırkaya
 

Diğer başlıklar

16:14 Temelli’den Leyla Güven’e ziyaret: Tecrit bütün sorunların kavşağındadır
15:58 İHD: Marmara Bölgesi'ndeki cezaevlerinde 2 bin 306 hak ihlali yaşandı
15:46 İstanbul'da patlama: 1 kişi yaşamını yitirdi
15:11 CHP’nin Meclis Başkan adayı Engin Altay
15:10 Derazor'da yüzlerce DAİŞ'li teslim oldu
15:05 CHP’li Ali Haydar Hakverdi: Alevi örgütleri tepkilerinde haklılar
14:46 Yakınları açlık grevinde olan Şırnaklı aileler: Bu insani direnişi destekliyoruz
14:45 Tarım işçilerini taşıyan minibüs devrildi: 4 kişi yaşamını yitirdi
14:44 Tarsus’tan Maraş’a sevk edilen 16 tutuklunun isimleri öğrenildi
14:40 Özilhan: Topraklarımızı sadece Ankara’dan bakarak yönetmek mümkün değil
14:30 PSK'li Bozyel: Parti kapatmak Kürdistan gerçekliği ortadan kaldırmaz
13:53 TCDD Genel Müdürü görevden alındı
13:52 ZMO: Suçlu çiftçi ve tüketici değil
13:40 Van Barosu: Emniyet Genel Müdürlüğü failleri korumaya çalışıyor
13:31 HDP’li Bilgen sert çıktı: Bayrak, vatan gibi sembollerle pisliğinizi örtemezsiniz
13:30 AKP ilçe başkanı istifa etti
13:30 Eğitim Sen'den YÖK'e: Eşitlik düşlerimiz ‘mütenasip’ karanlığınıza sığmaz
13:14 CHP Adalar yönetimi istifa etti
13:01 Yüksel’deki polis tacizine tepki: Devletin kadına bakışının görünen yanı
13:00 Çanakkale Boğazı sis yüzünden gemi trafiğine kapatıldı
12:44 DBP: Dilimize sahip çıkalım
12:44 'Güvenlik duvarları tarım arazilerini çoraklaştırıyor'
12:23 Cami imamından Yıldırım'ın başarısı için dua
11:27 HDP adayları çalışmalarını kapı kapı sürdürüyor
11:12 'Kumun Gecesi' Batman'da izleyiciyle buluştu
11:11 'Eril faşizmi' tartışan HDP’li genç kadınlar sürece direnerek yanıt olacak
11:11 Güven’in eylemi 105’inci gününde
11:00 Kayapınar Belediyesi eşbaşkan adayları: Halkla birlikte yöneteceğiz
10:43 Alevi örgütlerinden Kılıçdaroğlu'na Ozan Arif tepkisi: Özür bekliyoruz
10:23 HDP’den şerh: Maddeler, genel yararı ve kamu vicdanını esas almamakta
10:20 Osmaniye’de sosyal medya gözaltısı
10:19 TIR'lar 15 gündür kapıda bekletiliyor
10:18 Bu da adalet kuyruğu!
10:06 Gergerlioğlu: Demirel'e yapılanlar Hükümetin yalanlarının ifşa olduğu andır
09:51 Dilbilimci Tan: Kürtçe için söz değil eylem zamanıdır
09:43 Martina Anderson: Leyla yasanın İmralı'da uygulanmasını istiyor
09:42 Standart Kürtçe için büyük adım: Rêbera Rastnivîsînê
09:36 'Bizim suskunluğumuz bunları öldürür'
09:15 Midyat adayları: Kendini 'beyaz' gören anlayışı yıkacağız
09:12 'Tek amacımız tecridin kaldırılması'
09:11 Gönüllüler ‘üşümesinler’ diye 800 çocuğun giyim ihtiyacını karşıladı
09:11 Bulam eşbaşkan adayları: Bizim olanı yönetmeye geliyoruz
09:10 AKP’nin ‘yatay mimari’ vaatlerine uzmanlardan yanıt
09:09 Akpazar adayları: Halkın güçlü desteğiyle kayyumu göndereceğiz
09:08 67 gündür açlık grevinde olan tutuklu: Tecridi kırmaya kararlıyız
09:07 'Nüfusun yarısı Lazcaya Türkçenin bir ağzı muamelesi yapıyor'
09:07 'Toplumsal barış ancak tecridin kaldırılmasıyla gerçekleşir'
09:05 Hücrede tutulan hasta tutuklu Kaymaz ailesiyle görüştürülmüyor
09:03 'JES'lerle cenneti cehenneme çeviriyorlar'
09:02 Pazara giren çok, alışveriş yapan yok