Ekonomist Ulusoy: Dış borç toplumsal borç haline gelir

img
ANKARA – Ekonomik göstergelerin bozulduğu bir süreçte iktidarın iç ve dış borçlanma stratejisini değerlendiren Prof. Dr. Veysel Ulusoy, “Borç özel sektörün olsa da ödeyememe durumunda bu toplumsal borç haline gelmektedir. Şimdi olan da budur. Yani borcu borçla bile ödeyemiyoruz” dedi. 
 
Siyasi ve ekonomik kriz gün geçtikçe derinleşiyor. İktidarın müdahaleleriyle yeni sorunlara kapı aralanıyor. Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) iktidara kapılarını açmamış olması ve Türkiye’nin aradığı swap antlaşmalarını bir türlü sağlayamaması döviz kurunu tetikliyor. Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Veysel Ulusoy, ekonomideki genel tablo ve gidişata dair sorularımızı yanıtladı.
 
TÜİK tarafından dün açıklanan düşük enflasyon ve artan fiyatlar dengesini nasıl açıklıyorsunuz? 
 
Açıklanan enflasyonun üzerinde sorgulamaların arttığı bir dönemi yaşıyoruz. 2018’den bu yana yaşanan arz şoklarına pandemiden dolayı eklenen bir talep şokunu eklediğimizde fiyatlar genel seviyesinin sokağa yansımasıyla kağıda yansıması arasında önemli açıklar oluşmaya başladı. Hatta o hale geldi ki, artık örneğin işsizlik ile enflasyonu içine alan ekonomik modellerde anlamsız, istatistiki olarak yeterli olmayan sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Bu kapsamda verilerin yanlı açıklanmasının toplumsal maliyetinin çok fazla olduğunu açıklamak isterim.
 
Bankalara bol kredi verdirtme politikası ileride ne tür sorunlara yol açar. Bankacılık sektörünü bu anlamda bekleyen bir tehlike var mıdır?
 
Finansal yatırım araçları arasında faize, dövize, değerli madenlere (altın, gümüş gibi) ve diğer alanlarda alternatifsizlikler özellikle küçük mevduat sahiplerini ve yeni yatırım yapacak kitleyi oldukça olumsuz etkilemektedir. Faizlerin negatif olduğu, dövizde bile faizin sıfır olduğu bir ortamda yatırım bilincine sahip olmayan binlerce kişinin tasarruflarını hatta aldığı kredileri ya borsaya ya da altın ve gümüşe yatırdığını görmekteyiz. Şan eseri kazanımları bir kenara bırakırsak, uzun dönemde hem bunların hem de banka kredi dengelerinin olumsuz etkileneceğini söylemek zor değildir.
 
Para basma gündeme. Böylesi bir durumda fatura kime kesilir? 
 
Hükümetin para arzını artırmasının nedeninin zorunluluktan kaynaklandığını belirtmek gerekir. Bütçe açığı ve dış ticaret açığına bir de turizm sektörü gelir açığı ve vergi gelirlerindeki düşüş eklenince geriye para basmaktan başka çare kalmadığı görülmektedir. Bunun sürdürülemeyeceği açıktır. Zira sonu enflasyonist bir baskı olur böyle durumlarda.
 
TL değer kaybettikçe döviz mevduatlarında artış görülüyor. Olumsuzlukları var mı? 
 
Her kriz döneminde halk ve firma sahipleri güvenli limanlara sığınır. Dövizde de durum böyledir. Bunun bankalarda tutulması şartıyla ekonomiye bir ek zarar getireceği fikrinde değilim. Bu süreç bir sonuç, neden değildir. Bunu tersine çevirecek politikalar esas olarak ele alınmalıdır.
 
 Ekonomide dış borç krizi ve döviz açığı devam ediyor. Bu bağlamda dış borç sorunu nereye doğru gidiyor?
 
Dış borcun ödenebilmesi durumunda sorun teşkil etmeyeceğini düşünmekle beraber, özel sektörün sınırsızca borçlanmasının toplumsal maliyeti çok fazladır. Borç özel sektörün olsa da ödeyememe durumunda bu toplumsal borç haline gelmektedir. Şimdi olan da budur. Yani borcu borçla bile ödeyemiyoruz.
 
İktidar doları 7 TL’nin altında tutmak için büyük bir enerji harcıyor. Bundan kaynaklı Merkez Bankası’nın rezervleri eriyor. Doların gidişatı ve Credit Default Swap (CSD) primindeki yükselme ne anlama geliyor?
 
Devam edemez… Zaten artık 7 liranın üstünde oluşan bir dolar değerine alışalım. Piyasaya dolar sunmakla CDS primi daha da yüksek seviyelere çıkar. Yani tersinden düşünelim. Önemli olan makro dengelerdir.
 
Türk Bankacılık Sektörü Haziran 2020 Raporuna göre bankaların net kar oranları 2019 ilk yarısı 24,9 trilyon TL iken 2020 ilk yarısı 30,9 trilyon TL olmasının sebebi nedir ve bu kadar karlı bir sektörden yabancılar neden çekiliyor? 
 
Bankacılık sektöründe karlılık önemli. Daha da önemlisi finansal piyasalara olan güvendir. Bu güven sadece piyasalara değil, siyasete olan güvenle de alakalı.
 
Euler Hermes, Küresel İflas Endeksi’ne göre 2021 yılında küresel iflaslar 2019’a oranla yüzde 35 artacak ve rekor düzeye gelecek. İflasların en çok görüleceği ülkelerin ABD, Brezilya, Çin, İngiltere, İspanya, İtalya, Belçika ve Fransa olması bekleniyor. Sizce Türkiye’de durum ne olur?
 
Her model birtakım çıkarımlara bağlı yorumlar yapabilir ama gerçek olan bir şey var ki, o da pandemi bitse de sancılı bir sürecin başlayacağını tahmin etmek zor değildir. Sadece Türkiye ekonomisinin değil, birçok ülkenin böyle bir ikinci dalgayı kaldırma gücünün zayıf olduğunu belirtmek isterim.
 
İktidarın ekonomi politikaları aynı şekilde sürdürülebilir mi ve sadece ekonomik faaliyetlerle ülke ekonomisi düze çıkar mı?
 
Ekonomideki denge bozukluklarına baktığımızda onların kısa dönemde yeniden kararlı bir yapı ortaya çıkaramayacağı açıktır. Zaten sermaye birikimi az olan ülkemizde sürecin böyle gitme lüksünün olmadığını düşünüyorum. 15-16 maddelik yapısal reformlara başlamadan, başladıktan sonra da eş-anlı sürdürmedikten sonra düzlüğe çıkmak ve büyümek konusunda pek iyimser olduğumu söyleyemem.
 
MA / Selman Güzelyüz

Diğer başlıklar

12:41 HDP heyeti Van’da: Polis basın açıklamasını engelledi
12:24 Yerel mahkemenin direndiği istismar davasını istinaf onadı
12:24 İHD: 10 yılda 280 ırkçı saldırı yaşandı
12:09 EBA ilk derste çöktü
11:58 Şiban ve Turgut'un avukatları: Valilik dosyadan haberdar değil
11:58 Yüksekdağ ve Demirtaş'ın tutukluluğuna devam kararı
11:57 Gazeteci Temizkan’a ceza istemi
11:47 HDP, AK Kadın-Erkek Eşitliği Komisyonu Başkanı ile görüştü
11:43 Korona belirtisi gösteren 70 işçi hastaneden geri çevrildi
11:27 Sağlık emekçilerinin saldırıya uğradığı hastaneye ziyaret
11:25 Koronavirüsün olduğu cezaevinde sağlık kontrolü yapılmıyor
11:24 Özgür Gündem davası ertelendi
11:21 Tüketici güveninde kötümserlik sürüyor
10:51 Kuzey ve Doğu Suriye'de korona 3 can aldı
10:37 Kemal Kurkut davası 5 dakika sürdü
10:36 Dolar rekora doymuyor
10:33 Kaz Dağları’nda nöbet alanı boşaltılıyor
10:31 Öcalan’ın avukatlarından başvuru
10:30 Hasta tutuklu Özkan için başvuru
10:16 Neslican Tay'ın hayatı film oluyor
10:13 Siirt ve Batman'da eylem etkinlik yasağı
10:12 HDP, AB üyesi 26 ülkenin elçilik temsilcileriyle bir araya geldi
10:08 12 gün önce tahliye edilen İranlı Ali Hajılon’dan haber alınamıyor
09:26 HDP'li kadın vekillerden 81 ilin şiddet verilerine ilişkin 162 önerge
09:13 Heftanîn çıkmazında yeni ‘tampon’
09:11 Gazeteci Babekir: KDP daha fazla stratejik hata göze alamaz
09:11 Artuklu’da parklar kaderine terk edildi
09:07 Kürt askerin şüpheli ölümü: Başkasının yazdığı not incelemeye gönderildi
09:06 'Yoksul çocukları okulu bırakıp iş bakıyor'
09:06 Kayyımın ‘sağlıklaştırma’ projesi çöktü
09:03 Beyzbol sopalı işkenceye ‘soyut’ takipsizlik
09:03 Cudi Dağı eteklerinde pekmez zamanı
09:02 'Çifte standartlı’ yasak bin 402'nci gününde
09:02 Gençler kendi imkanlarıyla köye kütüphane kurdu
09:00 22 EYLÜL 2020 GÜNDEMİ
08:05 Helikopterden atılan Şiban zorla askeri hastaneye götürüldü
00:21 İhsan Eliaçık’a 1 yıl 2 ay hapis cezası
21/09/2020
23:57 Jeffrey: Kuzey ve Doğu Suriye ile ortaklığımız sürecek
23:20 Cizre'de trafik kazası: 5 yaralı
23:11 Van’da 16 günlük eylem ve etkinlik yasağı
23:05 Van Valiliği'nin açıklaması tanık ifadeleriyle uyuşmuyor
22:49 Keçiören’de sağlık çalışanlarına saldırı
22:24 '#HelikopterdenAttılar' TT oldu
22:15 Kayyımdan Yılmaz Güney Sineması için 'atıl alan' açıklaması
20:46 Hatay’da ‘Yıkılacak Duvarlar’ için imza etkinliği
20:40 Antalya'da 3.7 büyüklüğünde deprem
20:15 Yeneroğlu’ndan helikopterden atılan yurttaşlar hakkında soru önergesi
20:07 Kovid-19’dan 68 kişi daha hayatını kaybetti
19:47 Erdoğan: İl bazında 65 yaş üstü vatandaşlara sınırlama yapılabilir
18:46 Ilısu Barajı’nı protesto eden gençlerin davası yarın
18:22 HAYKURDER Başkanı Paçalı’ya soruşturma
18:01 Batman'da gözaltına alınan kadınlar serbest
17:47 10’ncu Berlin Kürt Film Festivali 1 Ekim'de başlıyor
17:30 Diyarbakır İl Sağlık Müdürü koronaya yakalandı
17:19 ‘Açlık grevine giren tutukluların talepleri sahiplenilsin’
15:55 Batman'da 6 kadın gözaltına alındı
15:53 Ankara Katliamı faillerinden Ebu Zeynep hakkında suç duyurusu
15:44 13 gündür kayıp Çelikten katledilmiş halde bulundu
15:22 Diyarbakır'da bir sağlıkçı koronadan yaşamını yitirdi
15:20 'Korona günlerinde hukuk' belgeseli erişime açıldı
15:04 Gabar Dağı’nda yangın yayılıyor
15:03 TTB Kovid İzleme Grubu: Eylül sonrası yüksek bulaş yaşanacak
14:32 TJA: Yaşamı inşa ediyoruz, kendimizi savunuyoruz
14:12 HDP: Uyarıyoruz, bu insanlık dışı işkence ve suç pratiklerinizin altında kalırsınız
14:10 65 yaşındaki siyasetçi ‘kamu düzeni’ gerekçesiyle tahliye edilmedi
13:58 ‘İşkenceye sıfır tolerans’ helikopterden atmaya vardı
13:32 Yunanistan gazetesine ‘Cumhurbaşkanına hakaret’ soruşturması
13:31 HDK: Krizden çıkışın yol haritası tecridin kaldırılmasıdır
13:28 Sol Parti'den 'Eğitim Krizine 10 Madde Acil Çözüm' önerisi
13:21 Ankara katliamının talimatını veren Ebu Zeynep’in iddianamede adı yok
13:19 Jandarma düğün bastı, köylü ‘tacize’ isyan etti: 21 korucu silah bıraktı
13:14 Köylülerin helikopterden atılması Meclis gündemine taşındı
13:10 Kaçırılan HDP MYK üyesi Aktumur İHD’ye başvurdu
12:38 Hrant Dink Vakfını tehdit edenler tahliye edildi
12:38 Kürt takımı Dalkurd sansürlendi: 123456789
12:16 Hayvan pazarı 2 günle sınırlandırılınca halk pazara akın etti
12:07 Yolcu kadına hakaret eden şoföre soruşturma
12:06 Gazeteci Karataş'a 10 yıl 6 ay ceza
11:12 DİB'ten ırkçı saldırılara karşı birleşik mücadele çağrısı
11:04 Tanrıkulu’dan 21 Eylül Uluslararası Barış Günü mesajı
10:52 3 kez uzaklaştırma kararı verilen eski eşi tarafından bıçaklandı
10:48 Tahliye başvurularının dikkate alınmaması yaşamına mal oldu
10:42 Gazeteci Oruç tahliye edilmedi
10:32 Dolar ve Euro’dan yeni rekor
09:48 Serbest Bölge'de yayılan koku işçileri bayılttı
09:06 Faili meçhule kalmaması için 40 yıl sonra ilk başvuru
09:05 Sınırdan geçen Suriyeli aile karakolda gasp edildi
09:04 Çorum'un yarısı korona!
09:03 Cins kırımına karşı öz savunma örgütlenmeli
09:03 Av. Aydın: Tutukluların eylemi dışarıdakilere eleştiridir
09:02 ‘Öcalan’ın bir sözü barışı getirir’
09:02 Helikopterden atılanların yakınları: Ölümle tehdit edildik
09:00 21 EYLÜL 2020 GÜNDEMİ
20/09/2020
22:51 Niğde'de 5,1 büyüklüğünde deprem
22:37 Amedspor sezona yenilgiyle başladı
22:28 Gamze Uslu davası yeniden görülecek
21:30 Hastane raporuyla doğrulandı: Helikopterden atıldılar
20:09 Suruç Aileleri'nin 'adalet nöbeti' 62 ayında
19:26 Koronavirüs 61 can daha aldı
19:20 Musa Anter Gazetecilik Ödülleri sahiplerine verildi