Îlankirina ‘Sala Têkoşîna Bi Zarokên Karker Re’ jî tabloya tarî neguhert

  • rojane
  • 15:09 12 Hezîran 2019
  • |
img

AMED – Li Tirkiyeyê ji 2 milyonan zêdetir zarokên karker hene. Tevî ku li Tirkiyeyê “Sala Têkoşîna Bi Zarokên Karker Re” hat îlankirin jî lê di sala 2018’an de rêjeya zarokên karker zêde bû û 67 zarokan di cînayetên kar de jiyana xwe ji dest dan. Di meha gulana îsal de jî 163 cînayetên kar pêk hatin û 9 zarok bûn qurbana kar. 

 
İro Roja Têkoşîna Karkeriya Zarokan a Cîhanê ye. Li çar aliyê dinyayê yek ji birîna herî kûr ew e ku zarokên karker in û ev nayê astengkirin. Neteweyên Yekbûyî (NY) ji bo bikeve pêşiya karkeriya zarokan di sala 2002’an de vê rojê wek Roja Têkoşîna Karkeriya Zarokan a Cîhanê îlan kir. Ancak li gorî daneyên 2016’an ên Rêxistina Xebatê ya Navnetewî (ILO) li dinyayê zarokên temenê wan di navbera 5-17 diguhere 218 milyon zarokên karker hene. Li gorî daneyên Meclîsa Ewlehî Kar û Tenduristiya Karkeran (ÎSÎG) li Tirkiyeyê ji 2018’an ve 2 milyona zarokên karker hene. 
 
Li Tirkiyeyê tabloya zarokên karke dîsa tarî ye. Dema mirov li sarlên bihûr dinêhire di sala 2013’an de 59 zarok, di sala 2014’an de 54 zarok, di sala 2015’an de 63 zarok, di sala 2016’an de 56 zarok, di sala 2017’an de 60 zarok di cînayetên kar de jiyana xwe ji dest dan. 
 
Hikumeta AKP’ê di serdema desthilatdariya xwe de ji ber sal bi sal mirina zarokên karker zêde bû di sala 2018’an de wek sala “Sala Têkoşîna Zarokên Karker” îlan kir. Di vê çarçoveyê de Wezareta Malbat, Xebat û Xizmeta Civakî bernameya xwe vê têkoşîna bi zarokên karker re heta 2023’an derxist. Lê heta niha tu gav nehatên avêtin. Her ku çû rêjeya zarokên karker zêde bûn. 
 
Li gorî daneyên ÎSÎG’ê di sala 2018’an de gellek cînayetên kar pêk hatin û div an cînayetan de 67 zarokan jiyana xwe ji dest dan. Ji zarokên jiyana xwe ji dest dan 23 kes di bin 14 saliyê de bûn. Tabloya 2019’an ji tabloya salên çûyî ne cudatir e. Di meha gulanê ya 2019’an de 163 cînayetên kar pêk hatin û 9 zarokan jiyana xwe ji dest da. Ev mirin di nava karê çandiniyê, kîmya, dar, metal û veguhestinê de pêk tê. 
 
‘TIŞTA KU DIKIN TENÊ DÎMEN E’ 
 
Serokê Şaxa Jimara 1’an a Egîtîm Sena Amedê Abbas Şahîn da zanîn ku li Tirkiyeyê ji bo karkeriya zarokan bê astengkirin li gel peymanên navnetewî jî hatine îmzekirin tenê tiştek tê kirin ew jî ew e ku dîmenê wek ku tiştek dikin . Şahîn anî ziman ku bi ser 2 milyonî re zarokên karker hene û zarok di karên herî zor de tên xebitandin. Şahîn bal kişand ser perwerdehiya zarokan û got: “Dema em li herêmê dinêhirên, zarok nikarin perwerdehiya bi zimanê dayika xwe bibînin. Ji ber vê yekê jî ji perwerdehiyê dûr dimînin. Divê ji bo zarokan cîhanek xweş bê avakirin.”
 
‘ZAROKAN DIAJON NAV KARÊN ZOR Û ERZAN’ 
 
Seroka Komeleya Zarokên Rengarenk Dîlan Taşdemîr jî got karkeriya zarokan her tim di rojeva komeleya wan de ye. Taşdemîr destnîşan kir ku divê mafê zarokan her tim bê parastin û li gorî mafê gerdûnî mafên perwerde, tenduristiyê û parastinê bê temînkirin û zarokan diajon nav karên zor erzan. Taşdemîr got divê zarok bi zimanê dayika xwe perwerdehiyê bibînin. 
 
‘ZAROK BI QAÇAXÎ TÊN XEBITANDIN’ 
 
Ji Buroya Hiqûqê ya Bindestan Parêzer Sezîn Uçar jî got her çiqas bi gellek yasayan xebitandina zarokan qedexe be jî lê dîsa zarok tên xebitandin. Uçar diyar kir ku sererastkirinê ji bo zarokan tên kirin jî bi nêrînek li gorî zarokan pêk nayê û got: “Îstîhdama li derveyî qeydan ji sedî 98’ê wê ji zarokan pêk tê. Ji bo meriv balê bikişîne ser vê yekê jî ev dane bes e û girîng e.” 
 
 
 

Sernavên din

15/09/2019
20:20 Esad beriya civîna bilind a Enqereyê efûyê derxist
16:48 Togrûl: Ji bo ku hemû zarok bizivirin, tekane çareserî aştiye
16:25 Li Çiyayên Kazê 52 roj: Ji bo Heskîfê em dest bidin hev
16:00 Şandeya HDP’ê wê li Ewropa hin hevdîtina pêk bîne
15:34 ‘Em bi israrin ku qeyûm bişînin’
15:33 Jinên Îzmîrî ji bo ku xwedî ‘Hevserokatiyê’ derkevin wê li hev kom bibin
14:27 Mînîbusa karkerên çandinê lê sîwar bûn qulipî
14:06 Li Samsun û Eskîşehîrê cînayetên kar
13:45 Hevşaredarê Pasûrê ‘3 rojin bê hincet’ dibin çavan de tê girtin
13:22 Mesûtoglû yê 84 rojin di greva birçîbûnê deye darizandinek adîlane dixwaze
12:57 Koçyîgît: HDP adresa çareseriyê ye
12:27 Kiliçdaroglu: Dayikên li Amedê jî mafdarin
11:37 Girtiyê nexweş Guler ê 80 salî nayê derman kirin
11:04 15 gundiyên kana kevirina nexwest ên hatibûn binçavkirin hatin berdan
10:53 Leyla Guven bang li hemû dayikan kir: Werin em li maf, hiqûq û çareseriyê bigerin
10:04 Li Afyonê otobusa rêwiyan qulipî
09:25 Uras: Peyama Ocalan temînata jiyanek hevbeş e
09:23 Ji ber karek bi dest nekat dest bi çandina tûtinê kir
09:07 Qeyûm li ser navê şaredariyê kirê kiriye, lê xizmên xwe lê bi cih kirine
09:05 Qeyûm bi nanê 5 hezar kesî leyîstin!
09:04 Ne cotkar dikare hilberîne, ne jî bazarvan dikare bifiroşe
09:03 Berên ewil ên 'Sereya Bêasteng' gihan
09:02 Walîtiya Wanê nehişt li 66 polîsên îşkence kirin lêpirsîn bê destpêkirin
09:01 35 roj in cenazeyê kurê wî nadinê
09:00 ROJEVA 15'Ê ÎLONA 2019'AN
14/09/2019
16:22 Seta helbestên Arjen Arî derket
16:16 Ji 3 bajaran xwestin girtiyên nexweş bên berdan
16:02 Bariş: Rojname û saziyên din ên çapameniyê bi awayekî vekirî sûc dikin
15:59 Xizmên Windayan 54 hefte şûn ve dîsa li derve ne
15:38 Ji Nobeta Demokrasiyê: Qeyûm nîşaneyên hilweşandinê ne
15:36 Hevseroka Giştî ya ESP'ê Gumuştaş di Nobeta Demokrasiyê de ye: Teqez emê bi ser bikevin
15:18 Parêzerên Demîrtaş berdana wî xwestin
15:03 Dayikên Şemiyê bang li Soylu kirin: Dayikên Şemiyê ne dayik in gelo?
14:46 HDP: Hûn nikarin bi propaganda reş encam bistînin
14:16 Guven û Aydenîz gora Îbrahîm Ayhan ziyaret kirin
14:15 Tûran: Çalakiya li ber avahiya HDP'ê pareçeyek 'Plana Çongşikandinê' ye
13:03 Cerdevanê birîndar ê li Mêrdînê jiyana xwe ji dest da
13:02 HDP: Hûn bi lêpirsînin bêbingeh nikarin darbeyê meşrû bikin
12:42 Li Mêrdînê Nobeta Demokrasiyê didome
12:24 Kaya yê CHP'î: Davutoglu têkçûn dît
11:15 Nameya Recep Peker derket holê: Edaletê ez qedandim
10:47 Hevserokê HDP'a Osmaniyeyê hat berdan
10:10 Gundî li hewşa qereqolê kom kirin: Mîna wêneyê salên 90’î bû
09:56 Encamnameya 1'emîn kongreya TAJÊ eşkere bû
09:51 Ji 21 kesên hatin binçavkirin 6 jê hatin girtin
09:01 Wê bi kampanyayê bal bikişînin ser 'ji bo çi divê jin rabin ser piyan'
09:01 Parêzer ji bo qedexeya nû ya derbarê girtiyên li Îmraliyê serî li AYM'ê dan
09:01 Di 8 salan de destek dan 4 hezar û 113 jinan
09:01 Girtiyê ji Doza Nisêbînê Eroglû hatiye asta ku zirarê bide xwe
09:01 Ên bi meaşên herî kêm dixebitin: Em nikarin debara xwe bikin